Хуурай задгай талбайд төмөр малын хашааны ойролцоо цугларсан ямааны бүлгийн хажууд нэгэн эмэгтэй зогсож байна.
Наймдугаар сард Монголын Говьсүмбэр аймагт ямаанууд. Ноолуур нь долдугаар сараас хойш хүчин төгөлдөр болсон гэрээний дагуу Евразийн эдийн засгийн холбоонд татваргүй нэвтрэх эрхтэй бүтээгдэхүүний нэг юм.

УЛААНБААТАР — Монгол Улс Евразийн эдийн засгийн холбоотой байгуулсан түр худалдааны хэлэлцээр долдугаар сарын 22-нд хүчин төгөлдөр болж, экспортлохыг зорьж буй ноос, ноолуур, арьс шир, махан бүтээгдэхүүнээ 190 сая хэрэглэгчтэй нэгдсэн зах зээлд гаалийн татваргүй нийлүүлэх боломж нээгдсэн юм.

Гэвч үүнээс хоёр сарын дараа хоёр талын албаныхан Улаанбаатарт хоёр өдөр уулзаж, энэ боломж яагаад одоогоор бодит тээвэрлэлт болон хэрэгжихгүй байгааг хэлэлцэв.

Есдүгээр сарын 14, 15-нд болсон Орос, Монголын Бүс нутгуудын хоёр дахь чуулганд ОХУ-ын 14 бүс нутгаас, тухайлбал Эрхүү, Буриад, Алтайн хязгаар, Тува, Халимаг, Өвөр Байгалийн хязгаар, Приморийн хязгаар, Сахаас 400 гаруй төлөөлөгч оролцжээ. Тэдэнтэй Монголын Хөвсгөл, Төв, Ховд, Увс аймгийн төрийн байгууллага, аж ахуйн нэгжийн төлөөлөл хамт оролцсон байна. Оросын төлөөлөгчдийг Шадар сайд Алексей Оверчук, Монголын талын төлөөлөгчдийг Шадар сайд бөгөөд Эдийн засаг, хөгжлийн сайд Жадамбын Энхбаяр тэргүүлжээ.

Тариф хэзээ ч гол саад байгаагүй

Худалдааны хэлэлцээрийн хүрээнд байгуулагдсан Хамтарсан хорооны анхны хурал чуулганы үеэр болсон бөгөөд хэлэлцсэн асуудлууд хүндрэл яг хаана байгааг харуулж байна.

Ноён Оверчук тарифын бус зохицуулалт, тухайлбал техникийн зохицуулалт, ариун цэвэр, мал эмнэлгийн хяналт, гаалийн журмыг онцгойлон анхаарчээ. Монголын махны ачаа ОХУ-д хууль ёсоор нэвтрэх эсэхийг тээвэрлэлт хийгдсэн тохиолдолд ногдуулах татварын хувь хэмжээ бус, эдгээр механизм шийддэг.

Мал аж ахуйн гаралтай бүтээгдэхүүн экспортолдог улсын хувьд мал эмнэлгийн гэрчилгээ хамгийн том хязгаарлалт болдог. Гарал үүслийг баталгаажуулах, гаалийн үйл ажиллагааг урьдчилан таамаглах боломжтой байлгах, ложистикийн хүчин чадал, мөн хамгийн гол нь худалдан авагч байгаа эсэх нь хөнгөлөлттэй нэвтрэх эрх болон бодит тээвэрлэлтийн хоорондын шат болж байна. Хэлэлцээр тарифын бодлогоос нийлүүлэлтийн сүлжээний бодлогын түвшинд шилжсэн бөгөөд энэ хоёр нь бодитоор холбогдох эсэхийг Хамтарсан хороо шийдэх юм.

Барааны худалдааны асуудлаарх анхны дэд хорооны хурлыг энэ оны эцэст хийхээр төлөвлөж байгаа бол сайд нарын уулзалтыг 2027 оны эхний улиралд зохион байгуулахаар хүлээгдэж байна.

Нөгөө тал юу хүсэж байна вэ?

Зах зээлийн хүртээмж хоёр талдаа үйлчилнэ. ЕАЭЗХ-ны тавьсан хүсэл сонирхол үүнийг тодорхой харуулж байна.

Тус холбооны төлөөлөгчид Монголын зах зээлд тамхи, тамхины бүтээгдэхүүн, өндөг, загас болон махан нөөш, согтууруулах ундаа, гурил нийлүүлэх боломжийг хөндөв.

Монгол Улс 190 сая хүнтэй зах зээлд түүхий болон хагас боловсруулсан түүхий эд нийлүүлэхийг зорьж байна. Харин тус холбоо 3.5 сая хүнтэй зах зээлд боловсруулсан өргөн хэрэглээний бараа борлуулах сонирхолтой. Энэ нь жижиг эдийн засаг томоохон блоктой худалдаа хийхэд түгээмэл тохиолддог бүтэц бөгөөд үүнийг далд орхилгүй тодорхой хэлэх нь зүйтэй.

Харилцааны өргөн хүрээ

Орос, Монголын бүс нутгууд 2026 оны эхний есөн сард 30 орчим хамтарсан арга хэмжээ зохион байгуулсан бөгөөд Оросын 70 гаруй субъект Монголын түншүүдтэй тогтмол харилцаатай байна.

ОХУ Монгол Улсыг шатахуун, тос тосолгооны материалаар хангасаар байна. Хоёр орны хоорондын жуулчдын урсгал бараг 500 мянган аялалд хүрсний 95 орчим хувь нь авто замаар зорчжээ. Энэ нь агаарын тээврийг өргөжүүлэх, тэр дундаа Москва, Улаанбаатарын шууд нислэгийг сэргээх боломжийг сонирхох болсон шалтгааныг тайлбарлаж байна. Оросын 19 бүс нутаг “Цайны зам” төслийн хүрээнд аяллын хамтарсан маршрут хөгжүүлэхэд бэлэн гэдгээ илэрхийлжээ.

ОХУ 2026/2027 оны хичээлийн жилд Монголын оюутнуудад төрийн санхүүжилттэй их, дээд сургуулийн 620 суудал хуваарилсан байна. Хоёр улс дипломат харилцаа тогтоосны 105 жилийн ойг 30 орчим арга хэмжээгээр тэмдэглэжээ.

Өргөн хүрээний байр суурь

Есдүгээр сарын 2, 3-нд Монгол, Орос, Хятад улс хоёр дахь удаагийн хамтарсан хилийн хамгаалалтын сургуулилалт хийв. Ерөнхийлөгч Ухнаагийн Хүрэлсүх Шанхайн хамтын ажиллагааны байгууллагын дээд хэмжээний уулзалтын үеэр БНХАУ-ын дарга Ши Жиньпин, ОХУ-ын Ерөнхийлөгч Владимир Путин нартай уулзсан. Ерөнхий сайд Учралын Ням-Осор есдүгээр сарын эхээр ноён Путинтэй уулзжээ.

Монгол Улсын тунхагласан гадаад бодлого бол түүнийг хүрээлэн буй хоёр улсаас гадна бусад түншлэлээ хадгалах “гуравдагч хөрш”-ийн стратеги юм. Өнгөрсөн сард өрнөсөн үйл явдлуудын дүр зураг нь аль нэг талаасаа холдох бус, харин хоёр харилцааны аль нь ч дангаар давамгайлах нөхцөл үүсгэхгүй байхыг зорьж буйг харуулж байна.