Европын хамгийн том төрийн судалгааны байгууллага болох Францын Үндэсний шинжлэх ухааны судалгааны төв (CNRS) 2025 оны сүүлээр үүсгэгч хиймэл оюун ухаан эрдэм шинжилгээний хэвлэлийн салбарт олон жил хуримтлагдсан ёс зүйн асуудлыг системийн ноцтой хямрал болгосныг албан ёсоор мэдэгдэв. Энэ нь дэлхийн шинжлэх ухааны баримтын найдвартай байдалд төдийгүй судалгааг санхүүжүүлдэг байгууллагуудын эдийн засгийн тогтвортой байдалд заналхийлж байна. CNRS арилжааны хоёр том ном зүйн мэдээллийн сантай байгуулсан олон сая еврогийн гэрээг цуцалж, 11 мянга гаруй судлаачийн үнэлгээний тогтолцоогоо шинэчилж, хиймэл оюун ухаанаар үүсгэсэн хуурамч судалгаа шинжлэх ухааны бүтээлд нэвтрэхээс өмнө илрүүлэх хэрэгслүүд нэвтрүүлжээ.

Машин сургалтын нэг удаагийн шалгалт юу илрүүлэв?

2026 оны нэгдүгээр сард The BMJ сэтгүүлд нийтлэгдсэн судалгаа хямралын цар хүрээг хамгийн тодорхой хэмжсэн бүтээлүүдийн нэг болов. Квинслэндийн Технологийн их сургуулийн био-статистикч Адриан Барнеттээр ахлуулсан баг Retraction Watch мэдээллийн сангаас авсан, "өгүүлэл үйлдвэрлэл"-ийн 2202 өгүүлэлд тулгуурлан BERT буюу хоёр чиглэлт хэлний загварт суурилсан ангилагчийг сургасан байна. Дараа нь уг загварыг 1999-2024 онд нийтлэгдсэн хорт хавдрын судалгааны 2.6 сая өгүүлэлд ашиглажээ. Загвар жинхэнэ болон хуурамч гар бичмэлийг 91 хувийн нарийвчлалтай ялгасан байна. Өргөн хүрээний өгүүллүүдийг шалгахад хорт хавдрын судалгааны бараг 10 хувь буюу 261 мянга гаруй бүтээл "өгүүлэл үйлдвэрлэл"-ээс гаралтай байж болзошгүй хэлзүйн хэв шинжтэй байжээ.

Судалгаагаар нэгэн парадокс илэрсэн нь анхаарал татав. Сэжигтэй гэж тэмдэглэгдсэн өгүүллүүд хэвийн өгүүллүүдээс хамаагүй олон эшлэл авч байжээ. Өөрөөр хэлбэл хуурамч судалгаанууд шинжлэх ухааны бүтээлийн захад анзаарагдалгүй үлдээгүй, харин тэдгээрийг иш татаж, цаашдын судалгаанд ашиглаж байсан байна.

"Өгүүлэл үйлдвэрлэл" хэрхэн ажилладаг вэ?

2025 оны арваннэгдүгээр сарын 25-нд болсон CNRS-ийн Нээлттэй шинжлэх ухааны долоо дахь өдөрлөгийг зохион байгуулагчид "шинжлэх ухааны хэвлэлийн зарлагдсан мөхөл" хэмээн нэрлэсэн асуудалд зориулжээ. Гол дүгнэлт нь тодорхой байв: 20 дугаар зууны дунд үеэс шинжлэх ухааны хэвлэлийг зохицуулж ирсэн, 1950-1960-аад онд ихэнх сэтгүүл албан ёсоор нэвтрүүлсэн хөндлөнгийн хяналтын тогтолцоо өнөөдөр тулгарч буй сорилтыг давахаар бүтээгдээгүй.

"Өгүүлэл үйлдвэрлэл" гэдэг нь судалгааны хуурамч бүтээл үйлдвэрлэж, нийтлэл хэвлүүлэх карьерын дарамтад орсон хүмүүст зохиогчийн эрх, нэрийг худалдаалдаг арилжааны үйл ажиллагаа юм. Энэ үзэгдэл шинэ биш ч үүсгэгч хиймэл оюун ухаан түүний боломжийг эрс өөрчилжээ. Өмнөх үеийн ийм байгууллагууд стандарт өгүүлбэрийн загвар, давхар ашигласан зураг, хамтран зохиогчдын сүлжээнд үүссэн сэжигтэй хэв шинж зэрэг илрүүлэхэд хялбар ул мөр үлдээдэг байв. Харин үүсгэгч хиймэл оюун ухаан эдгээр ул мөрийг арилгасан. Clear Skies компанийн гүйцэтгэх захирал Адам Дэй "Өмнө нь өгүүлэл үйлдвэрлэдэг газрууд нэг загвартай байсан учраас бид тэднийг илрүүлж чаддаг байлаа. Харин одоо хиймэл оюун ухаантай болсон тул загвар гэж байхгүй" гэж хэлжээ.

Үүний үр дүнд луйвар бараг босоо шугамаар өссөн байна. Northwestern их сургуулийн 2025 оны наймдугаар сард PNAS сэтгүүлд нийтэлсэн судалгаагаар сэжигтэй "өгүүлэл үйлдвэрлэл"-ийн бүтээлийн тоо 1.5 жил тутамд хоёр дахин өсөж байгаа нь жинхэнэ шинжлэх ухааны бүтээлийн 15 жил тутмын өсөлтөөс ойролцоогоор 10 дахин хурдан байжээ. Судалгаагаар илэрсэн 32 мянга гаруй хуурамч өгүүллийн ердөө 29 хувь нь буцаан татагдсан байна.

Science сэтгүүлийн мэдээлснээр 2025 онд дангаараа найман сая гаруй шинжлэх ухааны бүтээл хэвлэгдсэн нь таван жилийн өмнөхөөс хоёр дахин их үзүүлэлт юм. Том хэлний загварууд гар бичмэлийг хэдхэн минутын дотор боловсруулах боломжтой болсон нь өсөлтөд нөлөөлжээ. Мөн 2025 онд нэг хянан магадалгаа хийлгэхийн тулд редакторууд дунджаар 4.5 урилга илгээх шаардлагатай болсон нь 2018 оныхоос хоёр дахин их байв.

Хямралыг өдөөж буй бизнесийн загвар

CNRS-ийн дүгнэлт зөвхөн технологийн хэрэгслүүдээр хязгаарлагдсангүй. Тус байгууллага хямралын үндэс болсон эдийн засгийн загварыг онилжээ.

CNRS-ийн Нээлттэй судалгааны мэдээллийн газрын эрдэм шинжилгээний хэвлэлийн асуудал хариуцсан дэд захирал Лионель Морель бүтцийн гол шалтгаан нь зохиогч төлбөр төлдөг буюу "өгүүлэл боловсруулах хураамж" (APC)-ийн загвар гэж тайлбарласан байна. Нээлттэй хандалтын хэвлэлд өргөн тархсан энэ загвар нь сэтгүүлийн орлогыг уншигчдын захиалгын төлбөрөөс зохиогчдын төлдөг хэвлэлийн хураамж руу шилжүүлдэг. Ингэснээр сэтгүүлүүд чанар бус, аль болох олон өгүүлэл хүлээн авах сонирхолтой болдог. "Өгүүлэл үйлдвэрлэл"-ийн байгууллагууд их хэмжээгээр илгээж, сэтгүүлүүд хүлээн авч, хоёр тал ашиг олдог.

"Хиймэл оюун ухаанаар үүсгэсэн өгүүлэл, эшлэлийн худалдаа хоёрын улмаас бид нэг мөчлөгийн төгсгөл, утга агуулгын алдагдалд хүрч байна. Өмнө нь захын асуудал байсан зүйлс зохиогч төлбөр төлдөг загвараар асар их хэмжээнд хүрлээ" гэж Морель хэлжээ.

Түүний үзэж буйгаар APC загвар нь сэтгүүлийн орлогыг уншигчдын сэтгэл ханамжаас салгасан. "Өнөөдөр эрдэм шинжилгээний хэвлэн нийтлэгчид тодорхой чанартай судалгаа биш, харин үзүүлж буй үйлчилгээтэйгээ холбоогүй, үнэ цэнэ нь хязгааргүй мэт болсон нэр хүндийг зардаг. Хөндлөнгийн хяналт үндсэн үүргээ алдсан. Одоо чанарыг үнэлэх бус, нэр хүндийг эрэмбэлэх хэрэгсэл болсон" гэж тэр хэлсэн байна.

APC загвар өнөөгийн хурдаар тархсаар байвал 2030 он гэхэд Францын судалгааны байгууллагуудад жилд 50 сая евро буюу ойролцоогоор 58 сая ам.долларын зардал учруулж болзошгүй гэж CNRS-ийн иш татсан Францын төрийн ирээдүйн төлөвийн судалгаанд дурджээ. Харин бүх сэтгүүлд нийтлэг нэвтвэл энэ зардал жилд 200 сая евро буюу ойролцоогоор 232 сая ам.долларт хүрч болзошгүй.

Хиймэл оюун ухаант хянан магадалгаа асуудлыг хэрхэн хүндрүүлж байна вэ?

Өгүүллийн тоо хүний мэргэшсэн хянагчдын боломжийг давсан тул зарим судлаач өөрт оноогдсон гар бичмэлийг үнэлэхдээ хиймэл оюун ухаан ашиглах болжээ. Frontiers хэвлэлийн газраас 111 орны 1645 судлаачийг хамруулсан судалгаагаар оролцогчдын талаас илүү хувь нь 2025 онд хянан магадлах ажилдаа хиймэл оюун ухаан ашигласнаа хэлсэн нь өмнөх жилийн 29 хувиас өссөн үзүүлэлт байв. Гэтэл олон сэтгүүл ийм хэрэглээг хориглодог.

CNRS-ийн Онолын биохимийн лабораторийн захирал Марк Бааден хамтран ажиллагсдынхаа олж харсан тохиолдлыг ярьжээ. Үүнд үнэлгээнд туслах ёстой байсан хиймэл оюун ухаан огт байхгүй өгүүллүүдийн эшлэлийг зохиож, хянан магадлагчийн тайланд оруулсан байна. The Lancet сэтгүүлийн 2026 оны тавдугаар сарын аудит 2.47 сая био-анагаахын өгүүллийг шалгахад зохиомол эшлэлийн түвшин 2023 оны 2828 өгүүлэл тутмын нэгээс 2026 оны эхээр 277 өгүүлэл тутмын нэг болж, гурван жилд 12-оос олон дахин өсжээ. Эмнэлзүйн удирдамжийн үндэс болдог тойм өгүүллүүдэд зохиомол эшлэл бусад төрлийн өгүүллээс 57 хувиар өндөр байв.

"Энэ бол мэдээж сайн практик биш. Учир нь хиймэл оюун ухаан тухайн салбарыг сайн мэддэг хянагчтай адил ялган таних чадвартай байж чадахгүй" гэж Бааден хэлжээ.

Түүнчлэн том хэлний загварууд эерэг хандлага, хэрэглэгчийн оролцоонд чиглэн тохируулагддаг тул уламжлалт чиглэлийг давтсан, ахиц багатай судалгаанд илүү зөөлөн, тогтсон хэв маягаас хазайсан шинэ судалгаанд илүү хатуу ханддаг. Сорбонны Нийгмийн шинжилгээний аргын судалгааны бүлгийн судлаач Флориана Гаржиуло "Үнэхээр шинэлэг судалгааг баталгаажуулахад хиймэл оюун ухаан үр дүнтэй байж чадахгүй. Учир нь өмнө судлагдсан хүрээнээс хэт хол гэж үзнэ" гэж тайлбарласан байна.

2026 оны нэгдүгээр сард Nature сэтгүүлд нийтлэгдсэн судалгаагаар Чикагогийн их сургуулийн Knowledge Lab-ийн Жеймс Эвансаар ахлуулсан баг 1980-2025 онд хэвлэгдсэн 41.3 сая өгүүллийг шинжилжээ. Хиймэл оюун ухаан ашигладаг судлаачид бусдаас 3.02 дахин олон өгүүлэл хэвлэж, 4.84 дахин олон эшлэл авдаг ч нийтдээ судлагдсан шинжлэх ухааны сэдвийн ялгаатай байдал 4.63 хувиар буурч, судлаачдын хоорондын харилцан оролцоо 22 хувиар багассан байна. Хиймэл оюун ухаан судлаачдыг судалгааны мэдээлэл ихтэй салбар руу чиглүүлж, хараахан нээгдээгүй хил хязгаар руу бус татаж байжээ.

Илрүүлэх хэрэгслүүд яг юуг барьж чаддаг вэ?

Судалгааны нийгэмлэг энэ асуудлыг зүгээр хараад суусангүй. Гэхдээ шинээр бий болсон илрүүлэх хэрэгслүүд нь асуудлыг шийдэхийн зэрэгцээ өөрсдийн хязгаарлалтыг харуулж байна.

Тулузын их сургуулийн Гийом Кабанакийн бүтээж, 2021 онд гаргасан Problematic Paper Screener хэрэгсэл Dimensions мэдээллийн санд бүртгэлтэй 130 сая өгүүллийг шалгадаг. Энэ нь судлаачдын "мушгин хувиргасан хэллэг" гэж нэрлэдэг, утгыг хадгалсан ч ер бусын синоним ашигласан машин орчуулгын ул мөрийг хайдаг. 2025 оны есдүгээр сарын байдлаар "surface area" буюу "гадаргуугийн талбай"-г "surface region" гэж орлуулсан хэллэг хамгийн олон буюу 42 500 өгүүлэлд илэрчээ.

STM Integrity Hub, Clear Skies болон Cactus Communications-ийн үйлчилгээнүүд сүлжээний шинжилгээ, зохиогчийн мэдээллийн шалгалт, эшлэлийн баталгаажуулалт, хиймэл оюун ухааны агуулгын илрүүлэлтийг нэгтгэн гар бичмэлийг хэвлэхээс өмнө шалгадаг. Frontiers 2025 оны долдугаар сард луйвар илрүүлэх хэрэгслүүдээ өргөжүүлсэн бөгөөд одоо гар бичмэлийн ойролцоогоор 35 хувийг редакцын зөвлөлд хүрэхээс нь өмнө хасдаг.

Хамгийн шинэ техникийн аргыг 2026 оны Машин сургалтын олон улсын бага хурлаар туршжээ. Хөтөлбөрийн зохион байгуулагчид хүний уншигчдад үл үзэгдэх боловч баримтыг боловсруулж буй том хэлний загварт харагдах зааврыг илгээсэн PDF файлд шингээж, тухайн өгүүллийг хянан магадалж буй хиймэл оюун ухаанд 170 мянган үгтэй толь бичгээс санамсаргүй сонгосон хоёр хэллэгийг оруулахыг даалгасан байна. Тэргүүлэх хэлний загваруудын 80 гаруй хувь нь уг далд зааврыг дагажээ. Үүний үр дүнд LLM ашиглахгүй гэж зөвшөөрсөн 398 хянагчийг илрүүлж, 497 өгүүллийг редакцын урьдчилсан шатанд буцаасан.

Гэвч зохион байгуулагчид энэ арга хязгаартайг өөрсдөө анхааруулсан. PDF-ийг шууд LLM-д оруулж, гарсан хариуг хуулсан хянагчдыг л илрүүлнэ. Бага хурлын нэг хувийн илрүүлэлтийн түвшнийг дээд хязгаар бус, доод үнэлгээ гэж ойлгох ёстой. Хиймэл оюун ухааны бодит буруу хэрэглээ үүнээс хавьгүй өндөр байх магадлалтай.

CNRS ямар арга хэмжээ авч байна вэ?

Энэ нөхцөлд CNRS хэд хэдэн бодит алхам хийжээ.

Хамгийн анхаарал татсан нь арилжааны хоёр том мэдээллийн сангийн захиалгыг цуцалсан явдал байв. 2024 оны нэгдүгээр сард CNRS судлаачдын бүтээлийг үнэлэхэд өргөн ашигладаг Elsevier-ийн Scopus мэдээллийн сангийн захиалгыг зогсоосон. 2026 оны эхээр Clarivate Analytics-ийн Web of Science-д нэвтрэх эрхийг цуцалсан бөгөөд уг захиалга жилд 1.4 сая евро буюу ойролцоогоор 1.6 сая ам.долларын өртөгтэй байжээ. CNRS-ийн шинжлэх ухааны асуудал хариуцсан дэд ерөнхий захирал Ален Шуль энэ төсвийг "нээлттэй шинжлэх ухааныг дэмжихэд" чиглүүлнэ гэж тайлбарласан байна. Тус байгууллага одоо OpenAlex нээлттэй мэдээллийн санг судлаачдадаа санал болгож байгаа бөгөөд энэ сан илүү өргөн хүрээний сэтгүүлийг бүртгэж, англи хэлээр бус нийтлэгдсэн бүтээлүүдийг илүү тод харуулдаг.

Мөн CNRS судлаачдаа үнэлэх тогтолцоогоо шинэчилжээ. Тухайн үеийн ерөнхий захирал Антуан Петигийн удирдлага дор 2021 оноос үнэлгээний тайланд судлаачийн нээлтийн ач холбогдлыг тайлбарласан өгүүлэмжит хэсэг оруулах болсон байна. Ингэснээр өмнө нь давамгайлж байсан нөлөөллийн хүчин зүйл, H-индекс зэрэг библиометрийн үзүүлэлтэд дангаар тулгуурлах явдлыг халжээ. "2583 өгүүлэл хэвлүүлснийхээ төлөө Нобелийн шагнал хүртсэн хүнийг би хэзээ ч хараагүй. Тэд шинжлэх ухааны нээлтийнхээ нөлөөгөөр хүндлэгддэг" гэж Петти хэлсэн байна.

Шинэ үнэлгээний тогтолцоо нь шинжлэх ухааны харилцаа, салбар хоорондын ажил, олон нийтэд чиглэсэн үйл ажиллагаа, орчуулгыг мэргэжлийн бодит хувь нэмэр гэж хүлээн зөвшөөрдөг. Ингэснээр өндөр нэр хүндтэй сэтгүүлд хэвлүүлсэн өгүүллээс давсан өргөн хүрээний үр дүнг үнэлэх болжээ.

Технологи асуудлыг гүйцэж шийдэж чадах уу?

Арилжааны зорилготой луйвар техникийн хамгаалалтаас хурдан өсөх эсэх нь Нээлттэй шинжлэх ухааны өдөрлөгөөр Шуль хамгийн шууд хөндсөн нээлттэй асуулт байв.

"Үүсгэгч хиймэл оюун ухаан бий болсон нь бид өмнөхтэй адил стандарттай байж болохгүй тогтолцоонд орсныг харуулж байна. Учир нь зохиогч, хянагч, уншигч гэсэн ойлголтуудын аль нь ч өмнөх шигээ байхаа больсон" гэж Шуль хэлжээ. Хөндлөнгийн хяналт нь өгүүллийг уншиж, үр дүнд нь санаа тавьдаг, мэргэшсэн хүний дүгнэлтэд тулгуурласан процесс байв. Харин эдгээр бүх нөхцөл нэгэн зэрэг дарамтад орж байна.

2026 онд ашиглаж буй BERT ангилагч, мушгин хувиргасан хэллэгийн шалгагч, сүлжээний шинжилгээ, далд заавар ашиглах зэрэг хэрэгслүүд голчлон өгүүлэл илгээх үеийн луйврыг илрүүлэхэд зориулагдсан. Харин шинжлэх ухааны бүтээлд аль хэдийн нэвтэрсэн бохирдлыг илрүүлэхэд үр дүн багатай. Northwestern-ийн судалгаагаар илэрсэн 32 мянга гаруй сэжигтэй хуурамч өгүүллийн 71 хувь нь судалгаа нийтлэгдэх үедээ буцаан татагдаагүй байв. Буцаан таталтын нийт түвшин сүүлийн жилүүдэд өссөн ч 2026 оны дөрөвдүгээр сард Retraction Watch байгууллага АНУ-ын Конгресст өгсөн мэдүүлэгтээ энэ үзүүлэлт нийт бүтээлийн ойролцоогоор 0.2 хувь хэвээр байгааг дурджээ. Энэ нь хуурамч бүтээлийн тооцоолсон түвшнээс хавьгүй бага юм.

Gemass хүрээлэнгийн судлаач Сильвен Фонтен "Эцэст нь асуудалтай бүтээлүүдийг ялгах боломж бидэнд байсаар байна гэж бодож байна" хэмээн болгоомжтой өөдрөг байр суурь илэрхийлжээ. Харин Монреалийн их сургуулийн номын сан судлалын мэргэжилтэн Венсан Ларивьер технологи дангаараа энэ зөрүүг арилгаж чадах эсэхэд эргэлзсэн байна. "Хиймэл оюун ухаан хөндлөнгийн хяналтын асуудлыг шийдэхгүй. Энэ асуудал шинжлэх ухааны өгүүллийн хэт үйлдвэрлэлээс үүдэлтэй. Энэ бол техникийн бус, улс төрийн асуудал" гэж тэр хэлжээ.

Европын Комиссын Судалгаа, инновацын ерөнхий газрын "Шинжлэх ухаан дахь хиймэл оюун ухаан" нэгжийн дарга Ливиу Штирбат "Чанар муутай нийтлэлд дарагдахгүйн тулд хүнийг үйл явцын төвд байлгах нь зайлшгүй" гэж мэдэгдсэн байна.

Хөндлөнгийн хяналтын тогтолцоо "өмнөхтэй адил стандарттай байж чадахгүй" болсон тухай CNRS-ийн мэдэгдэл нь нэг сэтгүүл, хэвлэн нийтлэгч, бага хурал дангаараа шийдэж чадахгүй асуудалтай тулгарснаа томоохон судалгааны байгууллага хамгийн тодорхой хүлээн зөвшөөрсөн хэрэг болов. Үндэсний шинэчлэлүүд дэлхийн хэмжээнд арилжааны урамшууллаар өдөөгдөж буй асуудлыг цаг тухайд нь тогтоон барьж чадах эсэх нь 2026 оны шинжлэх ухааны хэвлэлийн салбарын гол асуулт хэвээр байна.

Түгээмэл асуулт, хариулт

Шинжлэх ухааны нийтлэлийн хэдэн хувь нь "өгүүлэл үйлдвэрлэл"-ээс гаралтай вэ?

Салбарын тооцоогоор нийт бүтээлийн 1-3 хувь нь ийм эх үүсвэртэй байж болох ч CNRS энэ тоог бараг лав дутуу үнэлсэн гэж үздэг. 2026 оны нэгдүгээр сард The BMJ-д нийтлэгдсэн машин сургалтын судалгаагаар шалгасан хорт хавдрын судалгааны өгүүллийн ойролцоогоор 10 хувьд "өгүүлэл үйлдвэрлэл"-ийн шинж илэрсэн. Northwestern их сургуулийн тусдаа судалгаагаар сэжигтэй бүтээлийн тоо 1.5 жил тутамд хоёр дахин өсөж байгаа нь жинхэнэ шинжлэх ухааны бүтээлийн өсөлтөөс 10 дахин хурдан байжээ. Хиймэл оюун ухаан өмнөх илрүүлэх системүүдийн түшиглэдэг загварлаг ул мөрийг арилгасан тул бодит бохирдлын түвшин тодорхойгүй хэвээр байна.

Зохиогч төлбөр төлдөг загвар шинжлэх ухааны луйврыг хэрхэн өдөөдөг вэ?

APC загвараар сэтгүүлүүд өгүүллийг хүлээн авч хэвлэсний дараа зохиогчоос төлбөр авдаг бөгөөд уншигчдын захиалгын орлогод тулгуурладаггүй. Ингэснээр орлого чанараас бус, хүлээн авсан өгүүллийн тооноос хамаардаг. "Өгүүлэл үйлдвэрлэл"-ийн байгууллагууд үүнийг ашиглан их хэмжээгээр өгүүлэл илгээдэг. CNRS-ийн Морелийн хэлснээр хэвлэн нийтлэгчид судалгааны чанар бус, сэтгүүлийн нэр хүндийг зардаг болсон. APC загвар бүх сэтгүүлд нэвтэрвэл Францын судалгааны байгууллагуудад жилд 200 сая евро буюу ойролцоогоор 232 сая ам.долларын зардал учруулж болзошгүй.

Хиймэл оюун ухаан хөндлөнгийн хяналтыг сайжруулж байна уу, муутгаж байна уу?

2026 оны баримтууд хоёр талтай байна. Nature-д нийтлэгдсэн 41.3 сая өгүүллийн судалгаагаар хиймэл оюун ухаан ашигладаг судлаачид гурав дахин олон өгүүлэл хэвлэж, бараг тав дахин олон эшлэл авдаг. Гэвч нийтдээ судалгааны чиглэлийн төвлөрөл дөрвөн хувиас илүү нэмэгдэж, эрдэмтдийн хамтын ажиллагаа 22 хувиар буурчээ. Том хэлний загварууд ахиц багатай судалгаанд эерэг хандаж, үнэхээр шинэлэг бүтээлд илүү хатуу ханддаг. Олон сэтгүүл хориглосон хэвээр байгаа ч судлаачдын талаас илүү нь хянан магадлах ажилдаа хиймэл оюун ухаан ашигласнаа хүлээн зөвшөөрчээ.

Францын CNRS яагаад Web of Science болон Scopus-ийн захиалгаа цуцалсан бэ?

CNRS 2024 оны нэгдүгээр сард Elsevier-ийн Scopus-ийн захиалгаа, 2026 оны эхээр жилд 1.4 сая евро буюу ойролцоогоор 1.6 сая ам.долларын өртөгтэй Clarivate-ийн Web of Science-ийн гэрээг цуцалсан. Энэ нь арилжааны библиометрийн мэдээллийн сангаас татгалзах бодлогын нэг хэсэг байв. Учир нь индексжүүлсэн сэтгүүлд нийтлүүлсэн бүтээлийн тоо карьерын ахицад нөлөөлж, судлаачдыг ач холбогдлоос үл хамааран илүү олон өгүүлэл хэвлүүлэхэд түлхэж байсан гэж CNRS үзжээ. Тус байгууллага төсвөө үнэгүй, нээлттэй OpenAlex мэдээллийн сан болон зохиогч, уншигчаас төлбөр авдаггүй нээлттэй хэвлэлийг дэмжихэд чиглүүлсэн байна.