Halloween-ы чихэр яагаад улам үнэтэй болж байна вэ — энэ хандлага ойрын хугацаанд зогсохгүй

Холбооны түвшний тоо баримтаас харахад асуудал нь хулуу, хуванцар араг ясаар хязгаарлагдахгүй байна. Энэ онд нийтэлсэн Хөдөлмөрийн статистикийн товчооны судалгааны өгүүлэл-д дурдсанаар, чихрийн үйлдвэрлэлийн түүхий эд болох какаоны бүтээгдэхүүн, эрдэнэ шишийн чихэрлэгжүүлэгчийн үйлдвэрлэгчийн үнийн индекс 2019 оны арванхоёрдугаар сараас 2024 оны арваннэгдүгээр сар хүртэл 87.6 хувиар өсжээ. Харин холбооны хэрэглээний үнийн индексийн мэдээлэлд тулгуурласан олон хэвлэлийн мэдээллээр, чихэр болон бохины үнэ өмнөх Halloween-ы улирлаас 8 гаруй хувиар нэмэгдсэн байна. Энэ өсөлтийн цаана хөдөө аж ахуйн хохирол, геополитикийн зөрчил, нийлүүлэлтийн сүлжээний удаан дамжих бүтэц зэрэг олон хүчин зүйл давхацжээ. Эдгээр нь арваннэгдүгээр сар болоход өөрөө шийдэгдэхгүй.

Энэ хандлага энэ жил эхлээгүй

Halloween-ы энэ жилийн чихрийн үнийн огцом өсөлтийг ойлгохын тулд 2020 он руу эргэн харах хэрэгтэй. FinanceBuzz-ийн хийж, Scripps News-ийн эш татсан дүн шинжилгээгээр, 100 ширхэг Halloween-ы чихэртэй уутны дундаж үнэ 2020 онд 9.19 ам.доллар байсан бол өнөөдөр 16.39 ам.доллар болжээ. Энэ нь 78 хувийн өсөлт бөгөөд нийт хэрэглээний инфляцаас гурав дахин илүү хурдтай нэмэгдсэн байна. Тухайн хугацаанд бүх барааны хэрэглээний үнийн индекс ойролцоогоор 24 хувиар өссөн нь чихэр Америкийн хүнсний сагсан дахь хамгийн огцом өссөн бүтээгдэхүүний нэг болсныг харуулж байна.

Үйлдвэрлэлийн эхэн шатны нөхцөл бүр ч тодорхой дүр зураг харуулна. Хөдөлмөрийн статистикийн товчооны 2024 оны арваннэгдүгээр сар хүртэлх таван жилийн мэдээллээр, чихрийн үйлдвэрлэлийн түүхий эдийн үйлдвэрлэгчийн үнийн индекс 87.6 хувиар өссөн бол элсэн чихэр болон чихрийн бүтээгдэхүүний үйлдвэрлэлийн импортын үнийн индекс 73.3 хувиар нэмэгджээ. Үйлдвэрлэлийн эхэн үеийн эдгээр зардал дэлгүүрийн лангуунд удаан хугацааны дараа нөлөөлдөг ч энэ жил бүрэн хэмжээгээр мэдрэгдэж эхэлсэн байна.

Хямралын төвд Баруун Африк

Какаоны нийлүүлэлтийн эмзэг байдал нь чихрийн үнийг тодорхойлдог хамгийн том хүчин зүйл бөгөөд энэ эмзэг байдлын төвд Баруун Африк оршдог. Кот-д'Ивуар болон Гана улс дэлхийн какаоны үйлдвэрлэлийн ойролцоогоор 60 хувийг бүрдүүлдэг. Тиймээс эдгээр улсын нийлүүлэлтийн доголдол дэлхийн өнцөг булан бүрийн шоколад, шоколадан бүрхүүлтэй чихрийн үнэд шууд нөлөөлдөг. Сүүлийн үед ийм доголдол тасралтгүй гарч байна.

Гана улсын Какаоны зөвлөл талбайд хийсэн үрийн тооллогын судалгаанд үндэслэн, 2026/27 оны ургацыг 650 мянган метр тонн гэж тооцоолжээ. Энэ нь өмнөх улирлын 750 мянган метр тонноос 13 хувиар бага юм. Үр хөөх өвчин, хөгширсөн мод, тогтворгүй хур тунадас үйлдвэрлэлд сөргөөр нөлөөлжээ. Зарим хожуу үнэлгээгээр эцсийн хэмжээ үүнээс ч бага байж болзошгүй байна. Төрийн өмчит Гана улсын Какао борлуулалтын компани ургацыг 470-620 мянган метр тонн байна гэж тооцоолжээ. Улирал хэрхэн үргэлжлэхээс шалтгаалан бууралт 38 хувьд хүрч болзошгүй.

Дэлхийн хамгийн том какао үйлдвэрлэгч Кот-д'Ивуарын нөхцөл байдал арай нийлмэл байна. 2025/26 оны улирал сэргэн сайжирсан бөгөөд Кофе, Какаоны зөвлөл ургацыг 2.0-2.1 сая метр тонн гэж тооцоолжээ. Энэ нь өмнөх жилээс ойролцоогоор 10.5 хувиар өссөн үзүүлэлт байв. Гэвч есдүгээр сард эхэлсэн 2026/27 оны улиралд байдал эсрэгээр эргэх дохио аль хэдийн ажиглагдаж байна. Урьдчилсан үнэлгээгээр тус улсын ургац 1.8 сая метр тонн орчим байх төлөвтэй байгаа нь өмнөх улирлын өндөр үзүүлэлтээс 18 хувиар бага юм. Үүнд үрийн хөгжлийн дундаж хэмжээнээс доогуур байгаа болон түүхэндээ бүс нутагт илүү дулаан, хуурай нөхцөл авчирдаг Эль-Ниньогийн үзэгдэл эхлэх төлөв нөлөөлж байна.

Урт хугацааны нийлүүлэлтэд какао тариалагчдын орлого мөн адил чухал нөлөөтэй. 2024 онд нэг метр тонн нь ойролцоогоор 12 мянган ам.долларт хүрч байсан дэлхийн какаоны үнэ түүнээс хойш 70 орчим хувиар унажээ. Үүний хариуд Кот-д'Ивуар тариаланчдад төлдөг албан ёсны үнийг гуравдугаар сард бараг 60 хувиар бууруулж, нэг килограммыг 2,800 CFA франкаас 1,200 франк болгосон байна. Гана улс ч хоёрдугаар сарын дундуур тариаланчдад олгох үнийг ойролцоогоор 30 хувиар бууруулжээ. Ийм огцом бууралт нь тариаланчдыг бордоо, тоног төхөөрөмж болон талбайн арчилгаанд хөрөнгө оруулах сонирхлыг бууруулж, одоогийн ургац бүрэн тооцогдохоос өмнө ирээдүйн нийлүүлэлтийн сул дорой байдлын суурийг тавьдаг.

Тариф хөдөө аж ахуйн дарамтыг нэмэгдүүлж байна

Ургацын бууралт дангаараа чихрийн үйлдвэрлэлийн нийлүүлэлтийн сүлжээг донсолгоход хангалттай. Гэвч худалдааны бодлого импортын сүлжээний шат бүрд нэмэлт зардал үүсгэжээ. АНУ дэлхийн нийлүүлэлтийг тэргүүлдэг, мөн тус улсын түүхий какаоны импортын дийлэнхийг нийлүүлдэг Кот-д'Ивуарын какаод 21 хувь, Ганын какаод 10 хувийн тариф ногдуулсан байна.

Худалдааны нөлөө зөвхөн какаоны үрээр хязгаарлагдахгүй. Sourcemap-ийн нийлүүлэлтийн сүлжээний мэдээллээс харахад нэг ширхэг Snickers шоколад Гайанаас шоколад, Аргентинаас газрын самар, Бразилаас элсэн чихэр авдаг байна. Эдгээр улс бүгд АНУ-ын одоогийн худалдааны бодлогын хүрээнд өөр өөр тариф төлдөг. Бүх төрлийн чихрийн бүтээгдэхүүнд энэ орцын сүлжээг тооцож үзвэл үйлдвэрлэгчид болон жижиглэн худалдаачдын зардал ямар их дарамттай болох нь тодорхой.

Үнэ өндөр хэвээр байлгадаг фьючерсийн гэрээний хоцрогдол

Жижиглэнгийн чихрийн үнэ өндөр хэвээр байгаагийн төдийлөн яригддаггүй нэг шалтгаан нь томоохон чихрийн компаниуд какаог хэрхэн худалдан авдагтай холбоотой. Шоколад үйлдвэрлэгчид түүхий эдийн худалдан авалтаа зах зээлийн богино хугацааны хэлбэлзлийг зөөлрүүлэхийн тулд ихэвчлэн хэдэн сарын өмнө фьючерсийн гэрээгээр баталгаажуулдаг. Тиймээс какаоны фьючерсийн үнэ буурсан ч өнөөдөр үйлдвэрүүдэд орж буй үрийг түүхэн өндөр үнээр эсвэл түүнтэй ойролцоо түвшинд урьдчилан гэрээлсэн байдаг. Дэлгүүрийн үнэ өнөөдрийн бус, өчигдрийн түүхий эдийн зах зээлийг тусгадаг.

Hershey компанийн гүйцэтгэх захирал Кирк Таннер 2025 оны дөрөвдүгээр улирлын орлогын тайлангийн үеэр энэ асуудлыг онцолсон. Тэрээр 2025 онд хэрэгжүүлсэн үнийн арга хэмжээ нь 2026 оны какаоны зардлын инфляцыг "бүрэн нөхөж чадахгүй" гэж мэдэгджээ. Энэ нь дэлхийн фьючерсийн зах зээл 2024 оны оргил үеэс тодорхой хэмжээгээр тогтворжсон ч хэрэглэгчдэд ирэх дарамт цаашид нэмэгдэх боломжтойг харуулж байна.

4.1 тэрбум ам.долларын улирал — нэг доллараар авах чихэр багасна

Санхүүгийн дарамт нэмэгдсэн ч хэрэглэгчдийн эрэлт хэвээр байна. АНУ-ын Үндэсний жижиглэн худалдааны холбооны 2026 оны Halloween-ы судалгаагаар америкчууд энэ улиралд чихэрт 4.1 тэрбум ам.доллар зарцуулна гэж тооцоолжээ. Энэ нь 2025 оны 3.9 тэрбум ам.доллараас өссөн дүн бөгөөд баярын нийт зардал 13.5 тэрбум ам.долларт хүрэх төлөвтэй байна. Гэхдээ илүү их мөнгө зарцуулсан нь илүү их чихэр авна гэсэн үг биш болжээ. Үнэ хэвээр үлдэх эсвэл бага зэрэг өсөхийн зэрэгцээ савлагааны хэмжээ аажмаар багассан тул энэ жилийн чихрийн таваг хэдийгээр дүүрэн харагдавч хэдэн жилийн өмнөхөөс цөөн ширхэгтэй байж болно.

Худалдан авах үеийн хэрэглэгчийн зан төлөв ч өөрчлөгдөж байна. Үндэсний чихэр үйлдвэрлэгчдийн холбооны мэдээллээр үнэ одоо чихэр худалдан авах шийдвэрт нөлөөлдөг хамгийн гол хүчин зүйл болж, сэтгэл хөдлөлийг ардаа орхижээ. Ердөө таван жилийн өмнө Halloween-ы чихрийн худалдан авалт ихэвчлэн гэнэтийн, сэтгэл хөдлөлд тулгуурласан үйлдэл байсан тул энэ нь том өөрчлөлт юм.

Ойрын хугацаанд шийдэл харагдахгүй байна

Улирлын чанартай үнийн өсөлт мэт харагдаж буй зүйл үнэндээ бүтцийн асуудлын ил харагдах хэсэг юм. 2026/27 оны ургацын улирал эхэлж буй энэ үед Баруун Африкийн какаоны нийлүүлэлтийн төлөв муудаж байна. Импортын сүлжээний бүх шатанд зардлыг нэмэгдүүлсэн тарифын нөхцөл шийдэгдээгүй хэвээр. Түүхий эдийн үнийн өсөлт хэрэглэгчдэд хэдэн сарын дараа дамжиж, буцаад хэвийн болоход хэдэн жил шаардагддаг үйлдвэрлэлийн бүтэцтэй учир дарамт Halloween-ы сүүлчийн зочин гэртээ харьснаас хойш ч үргэлжилнэ. Энэ Halloween-ы үеэр чихрийн таваг дүүргэж буй америк гэр бүлүүдийн хувьд "ирэх долоо хоногт үнэ буурах уу" гэхээс илүү "үнэ анх яагаад ингэтлээ өсөв" гэдэг нь илүү чухал асуулт болж байна.