Монгол, Чехийн бизнесийн хамтын ажиллагаа технологи, сэргээгдэх эрчим хүч, Европын зах зээлд нэвтрэх боломжид төвлөрч байна

УЛААНБААТАР / ПРАГА — Монгол, Чехийн төлөөлөгчид технологи, сэргээгдэх эрчим хүч, дата төв, хөдөө аж ахуйн тоног төхөөрөмж болон жижиг, дунд бизнесийн хөгжлийн чиглэлээр хамтын ажиллагаагаа өргөжүүлэх боломжийг хэлэлцлээ. Аравдугаар сарын 7-нд Чех улсад болсон уулзалтуудын хүрээнд Монголын стартапуудыг Европын зах зээлд нэвтрүүлэх, судалгаа, инновацын хөтөлбөрт хамруулах, хоёр улсын бизнесийн байгууллагуудын түншлэлийг нэмэгдүүлэх асуудлыг хөнджээ.

Монголын Хөрөнгө оруулалт, худалдааны газрын дарга Б.Зандангаар ахлуулсан төлөөлөгчид Чехийн Гадаад хэргийн яамны Эдийн засаг, шинжлэх ухааны дипломат ажиллагааны газрын дэд дарга Мартин Башта болон холбогдох албаныхантай уулзаж, эдийн засаг, шинжлэх ухаан, инновацын хамтын ажиллагааны боломжийг хэлэлцсэн байна. Уулзалтыг Чехийн Элчин сайдын яамны дэмжлэгтэйгээр зохион байгуулжээ.

Сэргээгдэх эрчим хүч, дата төв, технологийн салбарын боломж

Хоёр талын хэлэлцүүлэгт сэргээгдэх эрчим хүч, дата төв, хөдөө аж ахуй, машин механизм, тоног төхөөрөмж, аялал жуулчлал зэрэг салбар багтсан байна. Монголын тал Чехийн технологи, туршлагыг судалж, дотоодын хэрэгцээнд тохируулан ашиглах боломжийг хэлэлцжээ.

Эдгээр салбар нь Монголын бизнесийн орчинд өөр өөр боломж нээж болох юм. Сэргээгдэх эрчим хүчний салбарт технологи, инженерийн шийдэл, тоног төхөөрөмжийн хамтын ажиллагаа хөгжүүлэх боломжтой бол дата төвийн чиглэлд дижитал дэд бүтэц, мэдээллийн технологийн үйлчилгээний асуудал чухал байр суурь эзэлнэ. Хөдөө аж ахуйн салбарт механикжуулалт, тоног төхөөрөмж, үйлдвэрлэлийн үр ашгийг нэмэгдүүлэх шийдлүүдийг судлах боломжтой.

Гэхдээ уулзалтаар эдгээр чиглэлд тодорхой хэмжээний хөрөнгө оруулалт хийх, төсөл хэрэгжүүлэх, худалдан авалтын гэрээ байгуулах шийдвэр гарсан тухай албан ёсны мэдээлэл одоогоор нийтлэгдээгүй байна. Иймээс эдгээрийг баталгаажсан хөрөнгө оруулалт бус, хамтын ажиллагааны боломж гэж үзэх нь зүйтэй.

Монголын стартапууд Европын инновацын хөтөлбөрт оролцох боломжийг судална

Монголын төлөөлөгчид Прага хотын Technology Centre Prague байгууллагатай мөн уулзаж, стартапуудыг Европын зах зээлд гарахад дэмжлэг үзүүлэх, санхүүжилтийн боломжийг тодорхойлох болон судалгаа, инновацын чиглэлээр хамтран ажиллах асуудлыг хэлэлцжээ.

Чехийн байгууллагын аравдугаар сарын 8-ны мэдээллээр, хамтын ажиллагааны боломжуудын нэг нь Европын Холбооны судалгаа, инновацын "Horizon Europe" хөтөлбөрт Монголын байгууллага, судлаачдыг оролцуулахад дэмжлэг үзүүлэх явдал байв. Technology Centre Prague нь Монголын талын хэрэгцээнд тохирсон сургалтын хөтөлбөр боловсруулах боломжтой бөгөөд уг сургалтыг цахимаар зохион байгуулах хувилбарыг ч судалж байна.

Мөн хоёр тал хамтын ажиллагааны санамж бичиг боловсруулах, Монголын байгууллагуудын Европын судалгаа, инновацын хөтөлбөрт оролцох боломжийг судлах, стартап болон мэргэжлийн сургалтын чиглэлээр тодорхой ажлууд төлөвлөхөөр дараагийн шатны хэлэлцээ хийхээр болжээ. Энэ нь зөвхөн ерөнхий санал солилцохоос цаашилж, хамтын ажиллагааг хэрэгжүүлэх хэлбэрийг тодорхойлох эхний алхам юм. Гэхдээ санамж бичиг эцэслэн байгуулсан эсвэл санхүүжилт баталгаажсан гэж үзэх үндэслэл одоогоор алга байна.

Жижиг, дунд бизнесийг экспортод гаргахад чиглэнэ

Монголын төлөөлөгчид Чехийн Жижиг, дунд үйлдвэр, хувиараа бизнес эрхлэгчдийн холбооны төлөөлөлтэй уулзахдаа бизнесийн өрсөлдөх чадварыг нэмэгдүүлэх, экспортын боломжийг өргөжүүлэх, олон улсын зах зээлд нэвтрэхэд нь дэмжлэг үзүүлэх талаар санал солилцжээ.

Хэлэлцүүлгийн нэг чухал сэдэв нь "Aid for Trade" буюу худалдааг хөгжүүлэхэд чиглэсэн дэмжлэгийн санаачилга байв. Монгол Улс уг санаачилгад хамрагдах боломж болон холбогдох хөтөлбөрүүдийг Монголын Жижиг, дунд үйлдвэрийн газартай хамтран хэрэгжүүлэх хувилбарыг судалж байна.

Монголын Хөрөнгө оруулалт, худалдааны газрын мэдээллээр, хоёр тал жижиг, дунд бизнесийг дэмжих байгууллагуудын харилцааг бэхжүүлж, Монголын компаниудын экспортын боломжийг нэмэгдүүлэх төсөл, хөтөлбөрүүдийг хамтран хөгжүүлэхээр санал нэгдсэн байна. Гэхдээ одоогоор тодорхой санхүүжилтийн хэмжээ, хамрагдах аж ахуйн нэгжийн тоо эсвэл хөтөлбөр эхлэх хугацаа зарлагдаагүй байна.

Ноос, ноолуурын экспортод Европын зах зээл чухал хэвээр байна

Монгол, Чехийн худалдааны хамтын ажиллагаа зөвхөн шинэ технологи, инновацаар хязгаарлагдахгүй. Монгол Улсаас Бүгд Найрамдах Чех Улсад суугаа Элчин сайдын яамны зургаадугаар сарын 3-ны мэдээлэлд хоёр тал Монголын ноос, ноолууран бүтээгдэхүүнийг Чехийн зах зээлд нэвтрүүлэх, сурталчлах, Чехэд зохион байгуулагдах үзэсгэлэн, худалдааны арга хэмжээнд Монголын үйлдвэрлэгчдийг оролцуулах боломжийн талаар хэлэлцсэнийг дурджээ.

Мөн 2026 оны тавдугаар сард Прага хотод Монгол–Чехийн Эдийн засгийн хамтын ажиллагааны Засгийн газар хоорондын хамтарсан хорооны есдүгээр хуралдаан болсон байна. Энэ хүрээнд ашигт малтмалын хайгуул, олборлолт, боловсруулалт болон газрын ховор элементийн судалгааны чиглэлээр ажлын хэсэг байгуулах талаар ч тохиролцсон тухай Элчин сайдын яам мэдээлжээ. Эдгээр нь хоёр улсын хамтын ажиллагаа технологи, боловсруулах үйлдвэрлэл, хөдөө аж ахуйн бүтээгдэхүүний экспорт зэрэг олон чиглэлд өргөжих боломжтойг харуулж байна.

Дараагийн алхам: бодит төсөл, түншлэл бий болгох

Монгол, Чехийн сүүлийн үеийн уулзалтууд технологи, инновац, жижиг, дунд бизнесийн хамтын ажиллагааг өргөжүүлэх сонирхол байгааг харуулж байна. Гэхдээ бизнесийн бодит үр дүнг үнэлэхийн тулд санамж бичиг байгуулагдах эсэх, хамтарсан төсөл хэрэгжих эсэх, Монголын компаниуд Европын зах зээлд нэвтрэхэд ямар дэмжлэг авах нь тодорхой болох шаардлагатай.

Хэрэв талууд сургалт, технологи дамжуулалт, экспортын дэмжлэг болон судалгаа, инновацын хөтөлбөрүүдийг бодит ажил хэрэг болгож чадвал Монголын стартап, жижиг, дунд бизнесүүдэд шинэ түншлэл, санхүүжилтийн боломж, олон улсын зах зээлд өрсөлдөх чадавхыг нэмэгдүүлэх боломж бий. Харин одоогийн байдлаар энэ нь хэрэгжүүлэхээр судалж буй хамтын ажиллагааны чиглэлүүд бөгөөд хөрөнгө оруулалтын шинэ гэрээ байгуулсан тухай мэдээ биш юм.