Монгол Улс 200 мянган малчин өрхийг өндөр хурдны интернэтэд холбох үндэсний хөтөлбөр хэрэгжүүлэхээр төлөвлөж байна
Засгийн газар малын ашиг шим, бэлчээрийн зохистой ашиглалт, бүтээгдэхүүний чанарыг сайжруулах цогц шинэчлэлийг хоёр үе шаттай хэрэгжүүлэхээр төлөвлөжээ.

УЛААНБААТАР, МОНГОЛ УЛС — Монгол Улсын Засгийн газар мал аж ахуйн салбарын бүтээмжийг нэмэгдүүлэх, малчдын орлогыг тогтвортой өсгөх зорилгоор "Шинэ цагийн малчин" санаачилгыг үндэсний хэмжээнд өргөжүүлэхээр төлөвлөж байна. Хөтөлбөрийн гол зорилтуудын нэг нь 200 мянган малчин өрхийг өндөр хурдны интернэтэд холбож, төрийн болон бусад үйлчилгээг малчдын нүүдлийн амьдралын хэв маягт нийцүүлэн хүргэх юм.
Ерөнхий сайд Н.Учрал 2026 оны арваннэгдүгээр сарын 9-нд "Шинэ цагийн малчин" төслийн оролцогчидтой уулзах үеэр уг санаачилгыг үндэсний хэмжээний хөтөлбөр болгон өргөжүүлэхээр төлөвлөж байгаагаа мэдэгдсэн. Үүний дараа арваннэгдүгээр сарын 11-ний Засгийн газрын хуралдаанаар аяныг улсын хэмжээнд хэрэгжүүлэх үйл ажиллагааны төлөвлөгөөг баталжээ.
Интернэт холболтоос давсан цогц шинэчлэл
"Шинэ цагийн малчин" санаачилга нь зөвхөн интернэтийн хүртээмжийг нэмэгдүүлэхэд чиглэхгүй. Малын ашиг шим, малчдын хөдөлмөрийн бүтээмж, бүтээгдэхүүний чанар, бэлчээрийн зохистой ашиглалтыг хамарсан цогц өөрчлөлт хийх зорилготой.
Ерөнхий сайдын танилцуулснаар хөтөлбөрийн хүрээнд малын тэжээлийн үйлдвэрлэл, нөөцийг нэмэгдүүлэх, төл малыг шимт тэжээлээр бойжуулах, үүлдэр угсааг сайжруулах замаар малын ашиг шимийг өсгөхөөр төлөвлөжээ. Мөн малын эрүүл мэнд, вакцинжуулалт, гарал үүслийн бүртгэлийг сайжруулж, орон нутагт малын гаралтай бүтээгдэхүүн цуглуулах, анхан шатны боловсруулалт хийх төвүүдийг хөргөлт, хадгалалт, тээврийн шийдэлтэй уялдуулахаар зорьж байна.
Бэлчээрийн даацын хэмжилт, бэлчээр сэлгэх, нөхөн сэргээх, малчдын хамтын менежментийг дэмжихийн зэрэгцээ худаг, уст цэгийн хүртээмжийг нэмэгдүүлэх асуудлыг мөн тусгажээ.
Хоёр үе шаттай хэрэгжүүлнэ
Засгийн газрын баталсан төлөвлөгөөг хоёр үе шаттай хэрэгжүүлэхээр тусгасан байна.
Нэгдүгээр үе шат: 2026–2027 он. Энэ үе шатанд өвөлжилт, хаваржилтыг эрсдэл багатай даван туулахад чиглэсэн арга хэмжээг түлхүү хэрэгжүүлнэ. Үүнд малын тэжээлийн дэмжлэг үзүүлэх, тэжээлийг зохистой хэрэглэх талаар малчдын мэдлэг, мэдээллийг нэмэгдүүлэх, сайн туршлагыг түгээх, эрсдэлийн үед шуурхай мэдээлэл солилцох нөхцөлийг бүрдүүлэх зорилгоор интернэтийн сүлжээний хүртээмжийг нэмэгдүүлэх ажил багтаж байна.
Хоёрдугаар үе шат. Мал аж ахуйн салбарын бүтээмж, өрсөлдөх чадварыг нэмэгдүүлэх, малчдын орлогыг тогтвортой өсгөх, нийгмийн үйлчилгээний хүртээмж болон амьдралын чанарыг сайжруулахад чиглэсэн арга хэмжээг хэрэгжүүлэхээр төлөвлөжээ.
Малчдын интернэтийн хэрэглээ өсөж байгаа ч хүртээмжийн асуудал хэвээр байна
Үндэсний статистикийн хорооны 2024 оны хөдөө аж ахуйн салбарын танилцуулгад дурдсанаар Монгол Улсад 195,754 малчин өрх бүртгэгдсэн бөгөөд эдгээр өрхөд нийт 701,217 хүн амьдарч байжээ. Тухайн жил нийт малчдын 97.5 хувь буюу 301 мянга нь гар утас хэрэглэж байсан бол 62.8 хувь буюу 194.8 мянган малчин интернэт ашиглаж байв. Энэ нь малчдын дунд интернэтийн хэрэглээ нэмэгдэж байгааг харуулж байгаа ч хэрэглэгчийн тоо нь өндөр хурдны, тогтвортой холболттой өрхийн тоотой адил үзүүлэлт биш юм.
Харилцаа холбооны зохицуулах хорооны 2025 оны статистикаар суурин интернэтэд холбогдсон өрхийн эзлэх хувь улсын хэмжээнд ойролцоогоор 54.6 хувь байжээ. Харин орон нутгийн суурин интернэтийн идэвхтэй хэрэглэгчийн тоо Улаанбаатарынхаас харьцангуй бага байна. Гэхдээ энэ үзүүлэлт нь зөвхөн суурин интернэтийг хамардаг тул үүрэн холбооны дата болон бусад төрлийн холболтыг бүхэлд нь илэрхийлэхгүй.
Ийм нөхцөлд малчин өрхүүдийг өндөр хурдны интернэтэд холбох нь цаг агаар, зудын эрсдэлийн мэдээллийг шуурхай авах, малын өвчлөл, вакцинжуулалтын талаарх мэдээлэл солилцох, төрийн цахим үйлчилгээг алсаас авах боломжийг нэмэгдүүлэх ач холбогдолтой. Мөн малын гаралтай бүтээгдэхүүний үнэ, зах зээлийн мэдээлэлд шууд нэвтрэх, борлуулалтаа илүү үр ашигтай зохион байгуулахад дэмжлэг үзүүлэх боломжтой.
Хэрэгжилтийн үр дүнг юугаар хэмжих вэ?
Хөтөлбөрийн амжилт зөвхөн интернэтэд холбогдсон өрхийн тоогоор хэмжигдэхгүй. Малчдын хувьд холболтын хурд, сүлжээний тогтвортой байдал, үйлчилгээний үнэ, нүүдлийн үеэр тасралтгүй ашиглах боломж зэрэг нь бодит үр өгөөжийг тодорхойлох чухал хүчин зүйл болно.
Одоогоор нийтэд мэдээлэгдсэн Засгийн газрын мэдэгдэл, төлөвлөгөөний тухай мэдээллүүдэд 200 мянган өрхийг холбох ажлын нарийвчилсан төсөв, ашиглах технологи, бүсчилсэн хэрэгжилтийн хуваарь болон нэг өрхөд ногдох үйлчилгээний зардлыг тодорхой дурдаагүй байна. Иймээс уг зорилтыг хэрэгжүүлэхэд шаардлагатай хөрөнгө оруулалт, хувийн хэвшлийн оролцоо, үйлчилгээний хүртээмжийн нөхцөл цаашид анхаарал татах асуудал хэвээр байна.
Засгийн газрын хүлээгдэж буй үр дүнд малчдын орлогыг тогтвортой нэмэгдүүлэх, хүн амыг эрүүл хүнсээр хангах, инфляцын дарамтыг бууруулах, эдийн засгийн өсөлтийг дэмжих, бэлчээрийн зохистой ашиглалтыг сайжруулах зорилтууд багтжээ.
Монголын мал аж ахуй нь зөвхөн уламжлалт амьжиргааны эх үүсвэр төдийгүй хүнсний хангамж, хөдөө орон нутгийн эдийн засаг, экспортын боломжтой салбар юм. Тиймээс "Шинэ цагийн малчин" санаачилгын бодит үр дүн нь малчдыг интернэтэд холбохоос гадна технологи, зах зээл, төрийн үйлчилгээг хөдөө орон нутагт хэрхэн хүртээмжтэй хүргэж чадахаас хамаарна.

