Ерөнхий сайд Н.Учралын Япон дахь айлчлал: Нисэх буудлын өргөтгөл, эдийн засгийн хамтын ажиллагаанд анхаарлаа төвлөрүүлж байна

ТОКИО, 2026 оны 9 дүгээр сарын 29 — Монгол Улсын Ерөнхий сайд Ням-Осорын Учрал Япон Улсад анхны албан ёсны гадаад айлчлалаа хийж байгаа бөгөөд айлчлалын үеэр хоёр орны стратегийн түншлэлийг бэхжүүлэхийн зэрэгцээ худалдаа, хөрөнгө оруулалт, дэд бүтэц, агаарын тээврийн салбар дахь хамтын ажиллагааг өргөжүүлэх асуудалд анхаарч байна.

Ерөнхий сайд Н.Учрал Япон Улсын Ерөнхий сайд Санаэ Такаичигийн урилгаар есдүгээр сарын 27–30-ны өдрүүдэд Япон Улсад албан ёсны айлчлал хийж байна. Айлчлалын хүрээнд Монгол, Японы "Энх тайван, хөгжил цэцэглэлтийн төлөөх Тусгай стратегийн түншлэл"-ийг цаашид хөгжүүлэх, худалдаа, хөрөнгө оруулалтыг нэмэгдүүлэх, иргэд хоорондын харилцааг өргөжүүлэх болон хоёр талын хамтын ажиллагааны бусад асуудлаар санал солилцож байна.

Айлчлалын эдийн засгийн хамгийн тодорхой асуудлын нэг нь "Чингис хаан" олон улсын нисэх буудлын өргөтгөл болж байна. Япон Улс нисэх буудлын өргөтгөлийн хоёр дахь шатанд ойролцоогоор 150 тэрбум иен буюу 1 тэрбум ам.доллар орчим хөнгөлөлттэй зээл олгохоор төлөвлөж байгаа талаар The Japan Times мэдээлжээ. Тус санхүүжилтийн талаар хоёр талын тохиролцоог Ерөнхий сайд Н.Учралын айлчлалын үеэр урагшлуулах төлөвтэй байна.

Монголын талын парламентын баримтад уг санхүүжилтийн хэмжээг 158.284 тэрбум иен хүртэл, жилийн 1.1 хувийн хүүтэй, үндсэн төлбөрөөс 10 жилийн хугацаанд чөлөөлөх нөхцөлтэй байхаар тусгасан байна. Өргөтгөлийн төслийн хүрээнд нийтдээ ойролцоогоор 81,900 ам метр талбай бүхий нэмэлт байгууламж барьж, төслийг 2034 он гэхэд дуусгахаар төлөвлөжээ.

Өргөтгөл хэрэгжсэнээр "Чингис хаан" олон улсын нисэх буудлын жилд зорчигч хүлээн авах хүчин чадлыг одоогийн ойролцоогоор 1.6 саяас 5.2 саяд хүргэх боломжтой болох юм. Японы талын мэдээллээр шинэ нисэх буудал анх төлөвлөснөөсөө илүү олон зорчигч хүлээн авч эхэлсэн бөгөөд терминал болон онгоцны зогсоолын хүчин чадлыг нэмэгдүүлэх шаардлага бий болсон байна.

Монголын хувьд нисэх буудлын өргөтгөл нь зөвхөн дэд бүтцийн төсөл биш бөгөөд олон улсын агаарын тээврийн холболтыг нэмэгдүүлэх, аялал жуулчлал болон бизнесийн зорчих хөдөлгөөнийг дэмжих стратегийн ач холбогдолтой. Япон улс Монголын хувьд Орос, Хятадаас гадна хөгжүүлж буй "гуравдагч хөрш"-ийн харилцааны гол түншүүдийн нэг бөгөөд дэд бүтэц, хүний нөөц, эдийн засгийн хамтын ажиллагаанд олон жилийн турш оролцож ирсэн.

Ерөнхий сайд Н.Учралын айлчлалын хөтөлбөрт Японы парламентын удирдлагуудтай уулзахаас гадна Японы Олон улсын хамтын ажиллагааны байгууллага (JICA), Японы Гадаад худалдааг дэмжих байгууллага (JETRO), Япон-Монголын Эдийн засгийн хороо болон Японы бизнесийн төлөөлөлтэй уулзах асуудал багтжээ. Эдгээр уулзалтаар хоёр орны худалдаа, хөрөнгө оруулалт, хувийн хэвшлийн хамтын ажиллагааг өргөжүүлэх боломжийг хэлэлцэхээр байна.

Энэхүү айлчлал нь Монгол, Япон хоёр улсын дипломат харилцааны түүхэн ойтой давхцаж байна. Хоёр улс 2027 онд дипломат харилцаа тогтоосны 55 жилийн ойг тэмдэглэнэ. Монголын Засгийн газар уг ойг хоёр орны эдийн засаг, иргэд хоорондын харилцаа болон урт хугацааны хамтын ажиллагааг шинэ шатанд гаргах боломж гэж үзэж байна.

Япон улс "Чингис хаан" олон улсын нисэх буудлын анхны бүтээн байгуулалтыг мөн санхүүжүүлж байсан. Тус нисэх буудлын анхны төсөлд Японы 65.657 тэрбум иений зээл ашигласан бөгөөд 2021 онд шинэ нисэх буудал үйл ажиллагаагаа эхлүүлсэн юм. Хэрэв шинэ өргөтгөлийн санхүүжилт хэрэгжвэл энэ нь Японы Монголын агаарын тээврийн дэд бүтцэд үзүүлж буй урт хугацааны оролцоог улам нэмэгдүүлэх юм.

Ингэснээр Ерөнхий сайд Н.Учралын Япон дахь айлчлал нь дипломат харилцааны хүрээнд хязгаарлагдахгүй, Монголын олон улсын тээврийн холболт, хөрөнгө оруулалт, худалдаа болон эдийн засгийн төрөлжилттэй шууд холбоотой бодит төслүүдийн асуудлыг урагшлуулахад чиглэж байна.

Монгол Улс эдийн засгийн харилцаагаа өргөжүүлж, хоёр хөршөөсөө гадна "гуравдагч хөрш"-ийн орнуудтай хамтын ажиллагаагаа бэхжүүлэхийг зорьж буй энэ үед Японтой байгуулсан тусгай стратегийн түншлэл нь дэд бүтэц болон хувийн хэвшлийн хамтын ажиллагааг холбох чухал суваг болж байна.