Монгол Улсын Ерөнхийлөгч Ухнаагийн Хүрэлсүх зүүн гар талын дөрөв дэх хүнтэй уулзаж байна.
Монгол Улсын Ерөнхийлөгч Ухнаагийн Хүрэлсүх (зүүн гар талаас дөрөв дэх) 8-р сарын 31-нд Бишкек хотод болсон ШХАБ-ын дээд хэмжээний уулзалтын үеэр Хятадын Ерөнхийлөгч Си Зиньпинтэй уулзав. Тэрээр маргааш нь Владимир Путинтэй уулзав.

Монгол Улсын Ерөнхийлөгч Киргизэд болсон Шанхайн хамтын ажиллагааны байгууллагын дээд хэмжээний уулзалтын үеэр Монголын гадаад бодлогод сүүлийн 30 жилийн турш тавигдсан үндсэн шаардлагыг хэрэгжүүлэв. Тэрбээр хоёр хөршийнхөө удирдагчтай тус тусад нь, богино хугацааны зайтай уулзлаа.

БНХАУ-ын дарга Ши Жиньпин даваа гарагт Бишкект Ухнаагийн Хүрэлсүхтэй уулзах үеэрээ хоёр улс стратегийн харилцан итгэлцлээ бэхжүүлж, харилцан ашигтай хамтын ажиллагааг гүнзгийрүүлэн, ард түмнүүдийн найрамдалт харилцааг бэхжүүлэхийг уриалсан талаар China Daily мэдээлжээ.

Хоёр тал иж бүрэн стратегийн түншлэлийн харилцаанд шинэ эрч хүч нэмж, Хятад, Монголын хувь заяаны нэгдмэл ирээдүйтэй хамтын нийгэмлэг байгуулахыг урагшлуулах ёстой гэж Ши Жиньпин хэлэв. Түүнчлэн Хятад улс Монгол Улстай харилцах харилцааг хөрш орнуудын дипломат бодлогын тэргүүлэх чиглэлд хэвээр тавина гэж мэдэгдсэн байна. Мөн харилцааны улс төрийн суурийг бэхжүүлж, бие биеийнхээ тусгаар тогтнол, бүрэн эрх, нутаг дэвсгэрийн бүрэн бүтэн байдлыг хүндэтгэх шаардлагатайг онцолжээ.

Монгол Улсын гадаад бодлогын тэргүүлэх зорилт бол Хятадтай найрсаг хамтын ажиллагаагаа гүнзгийрүүлэх явдал гэж У.Хүрэлсүх хэлээд, нэг Хятадын зарчмыг тууштай баримталж буйгаа дахин нотлов.

Үүнээс хойш ойролцоогоор нэг хоногийн дараа тэрбээр Владимир Путинтэй уулзав.

Оросын талтай хийсэн уулзалт

Кремлийн мэдээлснээр, дээд хэмжээний уулзалтаар гаргасан шийдвэрийн дагуу Монгол Улс ШХАБ-ын түнш орны статус авна гэж Владимир Путин У.Хүрэлсүхэд хэлжээ. Ингэснээр Монгол Улс ажиглагчийн статусаас ахиж байна.

Хоёр талын худалдаа 2025 онд 4.5 хувиар, 2026 оны эхний хагаст 18 гаруй хувиар өссөн гэж Путин хэлэв. Мөн Евразийн эдийн засгийн холбоо болон Монгол Улсын хооронд байгуулсан түр худалдааны хэлэлцээр долдугаар сард хүчин төгөлдөр болсныг дурдаад, уг хэлэлцээр нь тус холбооны гаалийн нутаг дэвсгэрээр дамжих Монголын экспортод хөнгөлөлттэй нөхцөл бүрдүүлэх ёстой гэж мэдэгджээ. Хоёр улс арваннэгдүгээр сарын 5-нд дипломат харилцаа тогтоосны 105 жилийн ойгоо тэмдэглэнэ.

Оросын төлөөлөгчдийн бүрэлдэхүүнд Гадаад хэргийн сайд Сергей Лавров, тээвэр, эрчим хүч, байгалийн нөөцийн сайд нар, мөн Оросын төмөр зам болон Росатомын тэргүүнүүд багтжээ.

Уулзалтуудын дараалал яагаад чухал вэ

Монгол Улс экспортынхоо ойролцоогоор 90 хувийг Хятад руу гаргаж, эрчим хүчний хэрэгцээнийхээ 90 орчим хувийг Оросоос импортолдог. Монгол Улс хоёр улсын дунд далайд гарцгүй байрладаг бөгөөд өөр гуравдагч улстай хуурай газраар хиллэдэггүй.

Монголын үе үеийн Засгийн газар энэ хамаарлыг сааруулахын тулд АНУ, Япон, Өмнөд Солонгос, Европын Холбоотой харилцаагаа хөгжүүлэхийг "гуравдагч хөрш"-ийн бодлого хэмээн тодорхойлж ирсэн. Харин ШХАБ-ын түншийн статус нь өөр чиглэлд хийсэн алхам болж байна. Гэхдээ тус байгууллагад хоёр гол гишүүнээс гадна Энэтхэг болон Төв Азийн хэд хэдэн улс багтдаг.

Бишкект болсон уулзалтууд Монгол Улс харилцаагаа хэрхэн тэнцвэржүүлдгийг богино хугацаанд тодорхой харууллаа. Даваа гарагт нэг Хятадын зарчмыг баримтлахаа нотолсон бол мягмар гарагт Оростой байгуулсан худалдааны хэлэлцээр, дэд бүтцийн асуудлаарх төлөөлөгчдийн бүрэлдэхүүнтэй уулзаж, хоёр хөршийн тэргүүлдэг эвслийн хүрээнд байр сууриа ахиуллаа.

Бидэнд байгаа мэдээллүүд

Энд мэдээллийн тодорхой зөрүү байна. Кремль болон China Daily сонин тус тусын удирдагчдын уулзалтын талаар мэдээлэл нийтэлсэн боловч Монголын талын дэлгэрэнгүй мэдээллийг аль аль нь гаргаагүй. Мөн Кремлийн уулзалтын тэмдэглэл У.Хүрэлсүхийн хариу ярианаас өмнө тасарсан байна.

Монголын тал хоёр уулзалтын талаар гаргасан мэдээлэл англи хэлээр өргөн хүрээнд нийтлэгдээгүй байна.

Цаашид анхаарах асуудлууд

Нэгдүгээрт, ШХАБ-ын түншийн статусын нөхцөл ямар байх нь анхаарах гол асуудал юм. ШХАБ нь гишүүн, ажиглагч, яриа хэлэлцээний түнш гэсэн статустай орнуудыг ялгадаг бөгөөд тус бүр өөр өөр үүрэг хүлээдэг.

Хоёрдугаарт, Евразийн эдийн засгийн холбоотой байгуулсан хэлэлцээр экспортын орлогод нөлөөлөх эсэх нь чухал. Монголын нүүрсний экспортын биет хэмжээ 2025 онд долоон хувиар өссөн ч үнийн дүн 34 хувиар буурсан. Таван улсын зах зээлд хөнгөлөлттэй нэвтрэх боломж нь экспортоо нэг зах зээлээс хэт хамааруулсан нөхцөлд тодорхой хэмжээнд хамгаалалт болно.

Гуравдугаарт, Росатом болон Оросын төмөр замын төлөөлөгчид ямар асуудлаар хэлэлцэхээр ирсэн нь анхаарал татаж байна. Монгол Улс ураны ихээхэн нөөцтэй боловч цөмийн эрчим хүч үйлдвэрлэдэггүй. Мөн Монголын нутгаар дамжих "Сибирийн хүч-2" хийн хоолойн төслийг олон жилийн турш хэлэлцсэн ч барилгын ажил эхлээгүй байна.