Шатахууны хомсдол, үнийн өсөлтийг эсэргүүцсэн иргэд Улаанбаатарт автомашинтай жагсав

УЛААНБААТАР, 2026 оны 10 дугаар сарын 2 — Монгол Улсад шатахууны нийлүүлэлттэй холбоотой хүндрэл хэдэн сар үргэлжилж, шатахуун түгээх станцуудын урт дараалал дахин нэмэгдсэнтэй холбоотойгоор иргэд 10 дугаар сарын 1-нд Улаанбаатар хотын төвд автомашинтай жагсаал зохион байгууллаа.

Иргэд Сүхбаатарын талбайг тойрон автомашинаа байршуулж, шатахууны олдоц, үнэ болон өдөр тутмын амьдралд үүсэж буй хүндрэлтэй холбоотой шаардлагаа илэрхийлсэн байна. Жагсаалын улмаас Энхтайваны өргөн чөлөө болон төвийн зарим замын хөдөлгөөнд саатал үүсжээ.

Шатахууны хомсдол иргэдийг талбайд гаргав

Жагсаал 10 дугаар сарын 1-ний өглөөний 10:00 цагийн орчимд эхэлж, иргэд автомашинаараа Сүхбаатарын талбайн орчимд цугласан байна. Зарим жолооч машинаасаа бууж, зарим нь автомашиныхаа дуут дохиог ашиглан эсэргүүцлээ илэрхийлжээ.

Оролцогчдын ярьснаар шатахуун авахын тулд ШТС-д олон цагаар дараалалд зогсох шаардлагатай болсон нь ажил, орлого, өдөр тутмын амьдралд нь нөлөөлж байна. Ялангуяа автомашинаар ажилладаг жолооч, хүргэлтийн үйлчилгээ эрхлэгч болон хувиараа хөдөлмөр эрхлэгчдэд хүндрэл үүсэж буйг жагсаалд оролцогчид ярьжээ.

Зарим иргэн шатахууны асуудлаас гадна мах, хүнс болон өргөн хэрэглээний барааны үнийн өсөлт, нийтийн тээврийн хүртээмж зэрэг өдөр тутмын асуудлыг мөн хөндсөн байна.

Шатахууны үнэ яагаад өссөн бэ?

Монгол Улс шатахууныхаа хэрэгцээг бүрэн импортоор хангадаг бөгөөд ОХУ гол нийлүүлэгч хэвээр байна. 2026 оны 7 дугаар сарын 15-наас АИ-92 автобензиний үнийг литр тутамд 250 төгрөгөөр нэмэгдүүлж, дизель түлшний үнийг 150 төгрөгөөр бууруулсан талаар Аж үйлдвэр, эрдэс баялгийн яам мэдээлж байв. Яам уг өөрчлөлтийг ОХУ-ын нийлүүлэгчдийн долдугаар сарын хилийн үнэд гарсан өөрчлөлттэй холбон тайлбарласан.

Үүний дараа наймдугаар сард Евро-5 ангиллын АИ-92-ийн жижиглэнгийн үнэ зарим ШТС-д огцом өссөн. Үндэсний статистикийн хорооны мэдээллийг иш татсан iKon-ийн мэдээллээр наймдугаар сарын 24-ний байдлаар Евро-5 АИ-92-ийн үнэ зарим ШТС-д 4,950–4,980 төгрөгт хүрсэн бол Улаанбаатарын АИ-92-ийн дундаж үнэ тухайн үед 3,040 төгрөг байжээ.

Энэ нь бүх төрлийн АИ-92 нэгэн зэрэг ижил үнээр зарагдсан гэсэн үг биш юм. Шатахууны төрөл, стандарт болон борлуулагч компаниас шалтгаалан жижиглэнгийн үнэ ялгаатай байсан.

Хомсдолын цаана нийлүүлэлтийн асуудал байна

Шатахууны шуурхай штабын 9 дүгээр сарын сүүлчийн мэдээллээр Монгол Улсын АИ-92-ийн нийлүүлэлт бүрэн тасраагүй боловч нөөц хэвийн үеийн хэрэгцээг хангах түвшнээс доогуур байжээ.

9 дүгээр сарын 28-ны байдлаар улсын хэмжээнд 7,680 тонн буюу ойролцоогоор 11 хоногийн АИ-92-ийн нөөц байсан гэж Аж үйлдвэр, эрдэс баялгийн яам мэдээлсэн. Тухайн үед Улаанбаатарын 95 ШТС-д 1,135 тонн, орон нутгийн 42 ШТС-д 556 тонн АИ-92 нийлүүлсэн байна.

Албаныхны тайлбарласнаар ОХУ-аас ирэх шатахууны хэмжээ буурсан нь дотоодын нийлүүлэлтэд дарамт үүсгэсэн нэг хүчин зүйл болжээ. Үүний зэрэгцээ Монгол Улс нийлүүлэлтийн эх үүсвэрээ төрөлжүүлэхээр БНХАУ болон БНСУ-аас шатахуун авахаар ажиллаж байгаа юм.

9 дүгээр сарын 28-ны байдлаар Хятадаас захиалсан 8,000 тонн шатахууны эхний 10 вагон Улаанбаатарт ирж түгээлтийн сүлжээнд орсон бол БНСУ-аас 12,000 тонн шатахуун нийлүүлэхээр бэлтгэгдсэн талаар мэдээлсэн.

Аравдугаар сарын нийлүүлэлт: ОХУ-аас 57,000 тонн АИ-92

Монголын Засгийн газар 10 дугаар сард шатахууны нийлүүлэлтийг нэмэгдүүлэхээр ОХУ-ын "Роснефть"-ээс 57,000 тонн АИ-92, 94,300 тонн дизель түлш, 5,000 тонн онгоцны түлш авахаар тохиролцсон гэж 10 дугаар сарын 2-нд мэдээллээ.

Мөн "Газпромнефть"-ээс 1,000 тонн К5/Евро-5 ангиллын АИ-92, БНХАУ-аас 8,000 тонн К5/Евро-5 АИ-92, БНСУ-аас 12,000 тонн К5/Евро-5 АИ-92 авах урьдчилсан захиалга хийсэн байна.

Засгийн газрын мэдээллээр Монгол Улс 9 дүгээр сард энгийн үеийн хэрэглээнд хүрэлцэхүйц 64,573 тонн АИ-92 импортолсон боловч эрэлт огцом нэмэгдсэн үед сарын хэрэглээ 75,000–80,000 тонн хүрдэг байна.

Иргэдийн жагсаал замын хөдөлгөөнд нөлөөлөв

Жагсаалын үеэр автомашинууд Сүхбаатарын талбайн орчимд байрлаж, төв замын хөдөлгөөнд саатал үүссэн. 17:00 цагийн байдлаар Цэцэг төв, Төв шуудан, Багшийн дээд болон бусад төвийн уулзварын хөдөлгөөн удааширч, зарим чиглэлд хөдөлгөөн хязгаарлагдсан талаар мэдээлжээ.

Тээврийн цагдаагийн байгууллагаас замын хөдөлгөөний нөхцөл байдлаас шалтгаалан төвийн зарим замыг сонгохгүй байхыг зөвлөсөн байна.

Зарим мэдээллийн хэрэгслээр орой жагсаалыг тараах үеэр цагдаагийн алба хаагчид ажилласан талаар мэдээлсэн бөгөөд энэ үйл явдлын талаарх албан ёсны дэлгэрэнгүй мэдээлэл тусдаа гарвал нөхцөл байдлыг нэмж тодруулах боломжтой.

Засгийн газар шатахууны түгээлтийг хэвийн болгохыг үүрэг болгов

Жагсаалын маргааш буюу 10 дугаар сарын 2-нд Ерөнхий сайд Н.Учрал шатахууны Шуурхай штабын хурлыг ахалж, импортлогч компаниудад шатахуун түгээхдээ иргэдэд хүндрэл учруулахгүй байхыг анхааруулсан байна.

Засгийн газрын мэдээллээр шатахуун авахын тулд урт дараалалд зогсох, зарим тохиолдолд өндөр үнээр авах нөхцөл үүссэн талаар иргэдийн мэдээллийг анхааралдаа авчээ. Мөн шатахууны нийлүүлэлт, түгээлтийг холбогдох байгууллагууд хянаж ажиллах үүрэг өгсөн байна.

Нөөцийн асуудал Монголын эдийн засгийн эмзэг цэг хэвээр

Шатахууны хомсдол нь зөвхөн автомашин эзэмшигчдийн асуудлаар хязгаарлагдахгүй. Монголын тээвэр, хүргэлт, нийтийн тээвэр, хөдөө аж ахуй болон бараа бүтээгдэхүүний ложистик шатахууны тасралтгүй нийлүүлэлтээс шууд хамаардаг.

Засгийн газар шатахууны стратегийн нөөцийг нэмэгдүүлэх хүрээнд нийт 300,000 шоо метрийн багтаамжтай агуулах байгуулахаар ажиллаж байгаа бөгөөд үүнээс 150,000 шоо метрийг 2026 онд ашиглалтад оруулахаар төлөвлөсөн байна. Мөн 2028 он гэхэд гурван сарын стратегийн нөөц бүрдүүлэх зорилт тавьжээ.

Ийнхүү 10 дугаар сарын 1-ний жагсаал нь зөвхөн шатахууны үнийн асуудлаас гадна нийлүүлэлтийн тогтвортой байдал, стратегийн нөөц, импортын эх үүсвэрийн төрөлжилт болон шатахууны үнэ иргэдийн өдөр тутмын зардалд хэрхэн нөлөөлж буй асуудлыг олон нийтийн анхаарлын төвд дахин авчирлаа.