Монголын тахийн нүүдэл, амьдрах орчныг GPS технологиор судалж эхэллээ
Шинэ мэдээлэл нь тахийн амьдрах орчин, усны хүртээмж, улирлын нүүдлийг тодорхойлж, хамгаалалтын менежментийг сайжруулахад ашиглагдана.
ЛААНБААТАР / 2026 оны 11 дүгээр сарын 3. Монголын нэн ховор тахийн тархац, нүүдэл, бэлчээр болон усны нөөцийн ашиглалтыг шинжлэх ухааны үндэслэлтэй судлах зорилгоор Их говийн дархан цаазат газрын Б хэсэгт дөрвөн тахьд GPS хүзүүвч суурилуулжээ.
Олон улсын Тахь судлалын групп (International Takhi Group) болон судлаачдын багийн хамтран хэрэгжүүлсэн хээрийн судалгаа 2026 оны есдүгээр сарын 19–25-ны өдрүүдэд зохион байгуулагдсан байна. Судалгааны үр дүнг Save the Wild Horse байгууллага аравдугаар сарын 27-нд нийтэлжээ.
Судалгааны хүрээнд дөрвөн тахьд GPS төхөөрөмж бүхий тусгай хүзүүвч суурилуулсан нь тэдгээрийн орон зайн хөдөлгөөн, амьдрах орчны ашиглалт, бэлчээр болон усны эх үүсвэрт хүрэх замыг илүү нарийвчлалтай судлах боломж бүрдүүлж байна.
Тахь буюу Пржевальскийн адуу (Equus ferus przewalskii) нь дэлхийд үлдсэн цорын ганц жинхэнэ зэрлэг адууны төрөл гэж үздэг бөгөөд Монгол Улс уг амьтныг байгальд нь сэргээн нутагшуулах олон улсын байгаль хамгааллын чухал бүсүүдийн нэг юм.
GPS хүзүүвчээр цуглуулах мэдээлэл нь тахийн нэг өдрийн болон улирлын хөдөлгөөнийг тодорхойлохоос гадна тэдгээрийн амьдрах орчны сонголт, усны хүртээмж, бэлчээрийн ашиглалт, байгалийн нөхцөлд дасан зохицох онцлогийг судлахад ашиглагдана.
Энэ төрлийн судалгаа нь хамгаалалтын бүсийн менежментийг зөвхөн амьтны тоо толгойн бүртгэлд тулгуурлуулахгүйгээр, бодит хөдөлгөөн болон экологийн хэрэгцээнд нь нийцүүлэн төлөвлөх боломж олгодог. Тухайлбал, тахийн тогтмол ашигладаг усны эх үүсвэр, улирлын чанартай шилжилт хөдөлгөөний чиглэл, амьдрах орчны чухал хэсгүүдийг тогтоосноор хамгаалалтын арга хэмжээг илүү оновчтой хэрэгжүүлэх боломжтой.
Судалгааны багт Олон улсын Тахь судлалын группын судалгааны хорооны дарга Петра Каченски, Австрийн Анагаах ухааны их сургууль болон Венийн Мал эмнэлгийн их сургуулийн судлаачид, Монголын малын эмч Ж. Гэрэлтуяа, Их говийн дархан цаазат газрын Б хэсгийн хамгаалалтын захиргааны мэргэжилтэн, байгаль хамгаалагчид оролцжээ.
Одоогоор судалгааны баг GPS төхөөрөмжөөр цуглуулсан мэдээллийг цаашид тахийн тархац, экологийн хэрэгцээг зураглах, хамгааллын бодлогыг нотолгоонд суурилан боловсруулахад ашиглахаар төлөвлөж байна. Харин дөрвөн тахийн хөдөлгөөний нарийвчилсан үр дүн, тоон мэдээлэл нийтэд хараахан танилцуулагдаагүй байна.
Монголын байгаль хамгааллын хувьд энэхүү төсөл нь ховор амьтдыг хамгаалахад орчин үеийн технологи, олон улсын эрдэм шинжилгээний хамтын ажиллагааг ашиглах шинэ боломжийг харуулж байна. Цаашид ижил төрлийн судалгааг өргөжүүлснээр тахийн популяцын урт хугацааны мониторинг, амьдрах орчны хамгаалал, экосистемийн тогтвортой байдлыг хангахад хувь нэмэр оруулах боломжтой.