Ухаалаг цахилгаан тоолуурын суурилуулалт 93.8 хувьд хүрчээ
Цахим тоолуур нь хэрэглээний бүртгэлийг шуурхай болгох боломжтой ч системийн найдвартай ажиллагаа, өгөгдлийн хамгаалалт чухал хэвээр байна.
УЛААНБААТАР — Монгол Улсад цахилгааны хэрэглээг цахимаар хэмжих, хэрэглээний мэдээллийг илүү шуурхай боловсруулах зорилготой ухаалаг тоолуурын суурилуулалт 2026 оны аравдугаар сарын 12-ны байдлаар 93.8 хувьд хүрсэн талаар Эрчим хүчний яам мэдээлжээ. Энэ ажил нь цахилгаан түгээх сүлжээний алдагдлыг бууруулах, хэрэглэгчийн тооцоог ил тод болгох, эрчим хүчний салбарын цахим шилжилтийг ахиулахтай холбоотой юм.
Хэрэглээний бүртгэлийг цахимжуулах нь
Ухаалаг тоолуур нь цахилгаан хэрэглээг автоматаар хэмжиж, хэрэглээний мэдээллийг цахим системд дамжуулах боломжтой. Ингэснээр тоолуурын заалтыг гараар авах хэрэгцээ багасаж, хэрэглээний мэдээллийг илүү тогтмол хянах, тооцооны зөрүүг шалгах нөхцөл бүрдэнэ.
Эрчим хүчний яамны мэдээлснээр, сайд Б.Найдалаа болон Улаанбаатар цахилгаан түгээх сүлжээ ТӨХК-ийн удирдлага аравдугаар сарын 12-нд төслийн хэрэгжилттэй танилцсан байна. Тус яам цахилгааны ухаалаг тоолуурын суурилуулалтын явцыг 93.8 хувьтай гэж мэдээлжээ.
Гэхдээ суурилуулалтын хувь өндөр байх нь төслийн бүх үр дүн бүрэн хэрэгжсэн гэсэн үг биш. Тоолуурын ажиллагаа, мэдээлэл дамжуулах системийн найдвартай байдал, хэрэглэгчийн үйлчилгээ болон өгөгдлийн хамгаалалт нь бодит үр ашгийг тодорхойлох чухал хүчин зүйл болно.
Сүлжээний алдагдал, үйлчилгээний чанарт үзүүлэх нөлөө
Ухаалаг тоолуурын мэдээллийг түгээх сүлжээний удирдлагатай уялдуулснаар хэрэглээний хэв маягийг илүү сайн тодорхойлох, хэвийн бус хэрэглээ болон техникийн алдагдлыг илрүүлэх боломж нэмэгдэнэ. Мөн хэрэглэгч өөрийн хэрэглээний мэдээллийг шуурхай авч чадвал цахилгаан зарцуулалтаа зохицуулахад дөхөм болно.
Гэхдээ тоолуур дангаараа цахилгааны техникийн алдагдлыг арилгахгүй. Үр дүнд хүрэхийн тулд хуучирсан шугам, дэд станцын шинэчлэл, түгээлтийн системийн засвар үйлчилгээ, мэдээллийн удирдлагын программ болон хэрэглэгчийн үйлчилгээ зэрэг ажлыг хамтад нь хэрэгжүүлэх шаардлагатай.
Эрчим хүчний салбарын 2026–2035 оны ухаалаг сүлжээ, мэдээллийн технологийн стратегийн хүрээнд цахилгааны тоолуурын өгөгдлийн удирдлагын систем болон хэрэглэгчийн программ хангамжийг өргөжүүлэх чиглэлээр ажиллаж буйг албан мэдээлэлд дурдсан байна.
Дараагийн шатны сорилт
Төслийн үр ашгийг үнэлэхэд зөвхөн суурилуулсан тоолуурын тоог бус, хэрэглэгчдийн хэдэн хувь нь системд бүрэн холбогдсон, мэдээлэл ямар давтамжтай шинэчлэгдэж байгаа, тооцооны маргаан болон сүлжээний алдагдал хэрхэн өөрчлөгдсөнийг хэмжих нь чухал.
Мөн цахим системд хэрэглэгчийн мэдээлэл төвлөрөхийн хэрээр кибер аюулгүй байдал, хувийн мэдээллийн хамгаалалт, систем доголдсон үед үйлчилгээ тасалдахгүй байх асуудалд анхаарах шаардлагатай.
Ухаалаг тоолуурын суурилуулалт өндөр түвшинд хүрсэн нь эрчим хүчний салбарын цахим шинэчлэлийн нэг чухал үе шат юм. Харин түүний урт хугацааны үр дүнг сүлжээний бодит алдагдал, үйлчилгээний чанар, хэрэглэгчийн зардалд гарсан өөрчлөлтөөр үнэлэх нь зүйтэй.