ОУХБ-ын SCORE Хөтөлбөр: Монголын Ноолуурын Үйлдвэрүүдийн Бүтээмж, Үр Ашгийг Дээшлүүлэхэд Дэмжлэг Үзүүлж Байна

УЛААНБААТАР - Олон улсын хөдөлмөрийн байгууллага (ОУХБ)-ын SCORE хөтөлбөрийн хүрээнд Монголын ноос, ноолуурын салбарын туршилтад хамрагдсан аж ахуйн нэгжүүд үйлдвэрлэлийн бүтээмжээ нэмэгдүүлэх, бүтээгдэхүүний гологдлыг бууруулах, эрчим хүч болон бусад нөөцийн хэрэглээг багасгах чиглэлээр ахиц гаргажээ. ОУХБ-ын 2026 оны зургадугаар сард нийтэлсэн мэдээллээр, 2025 оны туршилтын шатанд оролцсон үйлдвэрүүд бүтээмжийг 40 хүртэл хувиар нэмэгдүүлж, бүтээгдэхүүний гологдлыг 40 хүртэл хувиар бууруулсан, үйлдвэрлэлийн зардлыг 20 хүртэл хувиар хэмнэсэн үр дүн тайлагнасан байна.

Гэхдээ эдгээр үзүүлэлт нь Монголын ноолуурын салбарын нийт өсөлтийг илэрхийлэхгүй бөгөөд хөтөлбөрт хамрагдсан аж ахуйн нэгжүүдийн тайлагнасан үр дүн юм. Тухайлбал, 2026 оны аравдугаар сарын 29-нд нийтлэгдсэн хөтөлбөрийн үр дүнгийн мэдээлэлд зарим үйлдвэрийн бүтээмжийн өсөлт, гологдлын бууралт болон эрчим хүчний хэмнэлтийг тус тусад нь хэмжсэн үзүүлэлтээр танилцуулжээ.

Үйлдвэрлэлийн Үйл Явцыг Ажилтнуудтай Хамтран Сайжруулсан Нь

SCORE буюу "Өрсөлдөх чадвартай, хариуцлагатай аж ахуйн нэгжүүдийг хөгжүүлэх" хөтөлбөр нь жижиг, дунд үйлдвэрүүдийн бүтээмж, хөдөлмөрийн нөхцөл, өрсөлдөх чадварыг сайжруулах зорилготой ОУХБ-ын олон улсын санаачилга юм.

Хөтөлбөр нь зөвхөн тоног төхөөрөмж, технологийн шинэчлэлд төвлөрдөггүй. Харин удирдлага болон ажилтнуудын хамтын ажиллагааг сайжруулах, ажлын байрыг оновчтой зохион байгуулах, чанарын хяналт, хүний нөөцийн менежмент, хөдөлмөрийн аюулгүй байдлыг дээшлүүлэхэд чиглэдэг. Сургалтыг үйлдвэрийн орчин дахь мэргэжлийн зөвлөгөө, практик хэрэгжилттэй хослуулдаг нь онцлог юм.

Монгол Улсад хөтөлбөрийг 2025 оны зургадугаар сараас ноолуурын салбарын таван аж ахуйн нэгжид туршиж эхэлсэн. Үүнд "Гоёл Кашмир", "Ханбогд Кашмер", "Эвсэг", "Капра Д'Оро Кашмир", "Блю Скай Кашмир" компаниуд хамрагджээ.

ОУХБ-ын 2025 оны аравдугаар сарын мэдээллээр, эхний шатны сургалтын дараа оролцогч үйлдвэрүүдийн ажлын талбайн зохион байгуулалтыг сайжруулж, ашиглалтын үр ашгийг нэмэгдүүлсэн байна. Зарим үйлдвэр нийт ажлын талбайнхаа 50 орчим хувийг дахин зохион байгуулж, ажлын байрны багтаамж, ашиглалтыг сайжруулжээ. Мөн ажилтнуудын санал хүсэлтийг удирдлагын шийдвэр гаргалтад тусгах, хөгжлийн бэрхшээлтэй ажилтнуудтай харилцахад дэмжлэг үзүүлэх зэрэг ажлыг хэрэгжүүлсэн байна.

Үйлдвэрүүдийн Тайлагнасан Бодит Үзүүлэлтүүд

2026 оны аравдугаар сарын 29-нд танилцуулсан хөтөлбөрийн үр дүнгийн мэдээлэлд 2025 оны туршилтын шатанд оролцсон компаниудын тодорхой үзүүлэлтүүдийг дурджээ.

Тухайлбал, "Блю Скай Кашмир" компанийн бүтээмж 179.4 хувиар, "Капра Д'Оро Кашмир" компанийн бүтээмж 76.5 хувиар өссөн гэж тайлагнасан байна. Харин "Эвсэг" компанийн үйлдвэрлэлийн явц дахь бүтээгдэхүүний гологдол 66.6 хувиар буурч, "Ханбогд Кашмер" компанийн эрчим хүчний хэрэглээ 17 хувиар багасжээ.

Эдгээр нь өөр өөр компани, өөр өөр үзүүлэлтийн үр дүн юм. Иймээс бүтээмжийн өсөлт, бүтээгдэхүүний гологдлын бууралт, эрчим хүчний хэмнэлтийг нэг үзүүлэлт мэтээр харьцуулах боломжгүй. Гэсэн ч үйлдвэрлэлийн зохион байгуулалт, ажилтнуудын оролцоо, нөөцийн хэрэглээг сайжруулах нь үйлдвэрийн үр ашигт бодит өөрчлөлт авчирч болохыг харуулж байна.

2026 Онд Хөтөлбөрийг Таван Шинэ Үйлдвэрт Өргөжүүлэв

2025 оны туршилтын үр дүнд тулгуурлан SCORE хөтөлбөрийг 2026 онд "Өгөөж Шим", "Говь-Эрдэнэ Кашмер", "Сайнтүмэн Кашмер", "Байгаль Кашмер", "Сноуфилдс" гэсэн таван аж ахуйн нэгжид үргэлжлүүлэн хэрэгжүүлжээ.

Энэ удаагийн шатанд бүтээмж, бүтээгдэхүүний чанар, хүний нөөцийн менежмент, ажлын байрны хамтын ажиллагаанаас гадна залуучуудад ээлтэй ажлын орчин бүрдүүлэхэд онцгойлон анхаарч байна. Залуу ажилтнуудын ур чадварыг хөгжүүлэх, үйлдвэрлэлийн үйл ажиллагааг сайжруулах санал санаачилгад оролцуулах, ажил олгогч болон ажилтнуудын харилцааг бэхжүүлэх нь хөтөлбөрийн чухал чиглэл болжээ.

2026 оны хэрэгжилт нь төр, хувийн хэвшил, олон улсын байгууллагын хамтарсан санхүүжилтийн загвартай. Оролцогч аж ахуйн нэгжүүд, Хөдөлмөр эрхлэлтийг дэмжих сан болон БНСУ-ын Засгийн газрын санхүүжилттэй ОУХБ-ын "Залуучуудын хөдөлмөр эрхлэлтийг дэмжих" төслийн хүрээнд санхүүжилтийг бүрдүүлж байна.

"Цагаан Алт" Хөдөлгөөний Зорилтод Хүний Нөөцийн Бүтээмж Чухал

Монгол Улсын "Цагаан алт" үндэсний хөдөлгөөний хүрээнд 2024–2028 онд ноолуурын бүрэн боловсруулалтын түвшнийг 20 хувиас 40 хувьд хүргэх, экспортын орлогыг 398 сая ам.доллараас 690 сая ам.долларт нэмэгдүүлэх, 3,000 гаруй ажлын байр бий болгох зорилт тавьсан.

Эдгээр нь хэрэгжүүлэхээр дэвшүүлсэн бодлогын зорилтууд бөгөөд одоогоор бүрэн биелсэн үр дүн гэж ойлгож болохгүй. Зорилгод хүрэхэд үйлдвэрийн хүчин чадал, тоног төхөөрөмж, технологийн хөрөнгө оруулалтаас гадна мэргэшсэн ажиллах хүч, бүтээгдэхүүний чанар, хөдөлмөрийн бүтээмж чухал үүрэгтэй.

ОУХБ-ын 2025 онд хийсэн, 600 орчим хүнийг хамруулсан судалгаагаар ноолуурын салбарт ажиллах хүчний 10–20 хувийн дутагдал, ажилд орсон эхний үеийн ажилтнуудын тогтвор суурьшилтай холбоотой асуудал байгааг онцолсон. Судалгаанд залуучууд ажлын байраа сонгох, тогтвортой ажиллахад ур чадвар хөгжүүлэх боломж, дэмжлэгтэй ажлын харилцаа, стресс багатай орчин чухал гэж үзсэн байна.

Монголын ноолуурын салбар дэлхийн зах зээлд түүхий эд нийлүүлэгч байр сууринаас илүү өндөр нэмүү өртөг шингэсэн бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэгч болох зорилт тавьж буй энэ үед үйлдвэрлэлийн үр ашиг, ажиллах хүчний ур чадвар, ажлын байрны нөхцөлийг хамтад нь сайжруулах шаардлага улам нэмэгдэж байна.

SCORE хөтөлбөрийн туршилтын үр дүн нь энэ чиглэлд хэрэгжүүлж болох арга барилын нэгийг харуулж байгаа боловч түүний урт хугацааны нөлөөг илүү олон үйлдвэрт, тогтвортой хугацаанд хэмжиж байж салбарын өрсөлдөх чадварт үзүүлэх бодит үр нөлөөг дүгнэх боломжтой.