Валютын нөөц өссөн ч инфляцын дарамт Монголын эдийн засагт эрсдэл хэвээр байна

УЛААНБААТАР — Монгол Улсын гадаад валютын албан нөөц 2026 оны есдүгээр сарын эцэст 8.9 тэрбум ам.долларт хүрсэн ч инфляц эрчимжиж, өрхийн худалдан авах чадварт дарамт учруулсаар байна. Уул уурхайн экспорт эдийн засгийн гадаад тэнцлийг дэмжиж байгаа боловч хүнс, шатахууны үнийн өсөлт болон төсвийн тэлэлт нь макро эдийн засгийн тогтвортой байдалд сорилт болж байна.

Валютын нөөц нэмэгдсэн нь гадаад тэнцлийг дэмжив

Монголбанкны мэдээллээр гадаад валютын албан нөөц есдүгээр сарын эцэст 8.897 тэрбум ам.доллар болжээ. Зэс, нүүрс зэрэг уул уурхайн бүтээгдэхүүний үнэ болон экспортын орлого өссөн нь валютын нийлүүлэлт, улсын гадаад төлбөрийн чадварыг дэмжих гол хүчин зүйлсийн нэг байв.

Олон улсын валютын сангийн (ОУВС) 2026 оны аравдугаар сарын эхээр гаргасан үнэлгээнд Монголын эдийн засаг оны эхний хагаст өмнөх оны мөн үеэс 7.7 хувиар өссөнийг тэмдэглэсэн байна. Уул уурхайн үйлдвэрлэл, экспортын идэвхжил нь өсөлтийг голлон тэтгэжээ.

Гэхдээ валютын нөөц өссөн нь дотоодын үнийн өсөлт автоматаар буурна гэсэн үг биш. Нөөцийн хэмжээ нь гадаад төлбөр тооцоо, импортын санхүүжилт болон эдийн засгийн гэнэтийн цочролыг давах чадварт чухал боловч инфляцад мөнгөний бодлого, төсвийн зардал, нийлүүлэлтийн нөхцөл зэрэг олон хүчин зүйл нөлөөлдөг.

Инфляц зорилтот түвшнээс давлаа

Есдүгээр сард улсын хэмжээнд инфляц жилийн 12.9 хувьд хүрсэн нь Монголбанкны 6 хувийн зорилтот түвшин, түүнээс дээш доош 2 нэгж хувийн хэлбэлзлийн хүрээнээс мэдэгдэхүйц өндөр үзүүлэлт юм. ОУВС инфляцын өсөлтийг хүнсний үнийн шок болон шатахууны нийлүүлэлт тасалдахтай холбоотой дарамттай холбон тайлбарлажээ.

Инфляц удаан хугацаанд өндөр хэвээр байвал өрхийн бодит орлого буурч, цалин, тэтгэврийн нэмэгдлийн худалдан авах чадвар суларч болзошгүй. Мөн бизнесийн зардал нэмэгдэхийн хэрээр жижиг, дунд аж ахуйн нэгжүүдийн ашигт ажиллагаа, хөрөнгө оруулалтын шийдвэрт нөлөөлөх эрсдэлтэй.

ОУВС-гийн үнэлгээгээр Монголын эдийн засгийн өсөлт 2026 онд 6.2 хувь орчим байх төлөвтэй ч хүнс, шатахууны үнийн дарамт болон төсвийн тэлэлт инфляцыг өндөр түвшинд хадгалах эрсдэлтэй байна.

Уул уурхайн орлого ба төсвийн бодлогын тэнцвэр

Уул уурхайн орлого нэмэгдэх нь төсвийн орлого, валютын нөөцөд эерэг нөлөө үзүүлдэг. Гэвч түүхий эдийн үнэ, экспортын хэмжээ хэлбэлздэг тул түр зуурын өндөр орлогыг байнгын цалин, тэтгэвэр болон бусад тогтмол зардлыг санхүүжүүлэхэд хэт түшиглэх нь эрсдэлтэй.

ОУВС уул уурхайн орлогын таатай мөчлөгийг төсвийн нөөцөө сэргээхэд ашиглах, төсвийн сахилга батыг бэхжүүлэх, инфляцын дарамтыг нэмэгдүүлэх бодлогоос болгоомжлохыг зөвлөжээ. Хэрэв экспортын орлого буурах үед тогтмол зардал өндөр хэвээр байвал төсвийн алдагдал болон санхүүжилтийн хэрэгцээ нэмэгдэх боломжтой.

Монголын эдийн засгийн ойрын төлөв нь уул уурхайн экспортын үр өгөөжийг хадгалахын зэрэгцээ үнийн тогтвортой байдлыг хамгаалах бодлогоос ихээхэн хамаарна. Валютын нөөцийн өсөлт нь чухал хамгаалалт боловч инфляцыг тогтоон барихад төсөв, мөнгөний бодлого болон нийлүүлэлтийн доголдлыг бууруулах арга хэмжээ уялдаатай байх шаардлагатай.