Аялал жуулчлал

УЛААНБААТАР, МОНГОЛ УЛС — Монгол Улс 2026 оны эхний 10 сарын байдлаар 925 мянга гаруй гадаадын жуулчин хүлээн авч, жилийн эцэс гэхэд нэг сая жуулчин татах зорилтынхоо 92 гаруй хувийг биелүүлжээ. НҮБ-ын Аялал жуулчлалын байгууллагын мэдээллээр Монгол Улс энэ оны эхний хагаст жуулчдын урсгал болон аяллын зардлын өсөлтөөр олон улсын хамгийн өндөр өсөлттэй зах зээлүүдийн нэгээр нэрлэгдсэн байна.

Соёл, спорт, аялал жуулчлал, залуучуудын яамны аравдугаар сарын 3-ны мэдээллээр Монгол Улсад оны эхний 10 сарын хугацаанд нийт 925,857 жуулчин хүрэлцэн иржээ. Энэ нь Засгийн газраас тавьсан нэг сая жуулчин хүлээн авах жилийн зорилтын 92.6 хувьтай тэнцэж байна.

Жуулчдын гол эх үүсвэр улсуудаар ОХУ 309,471, БНХАУ 224,345, БНСУ 137,752 жуулчнаар тэргүүлжээ. Мөн Японоос 41,749, АНУ-аас 19,793 жуулчин ирсэн байна. Эдгээр үзүүлэлт нь Монголын аялал жуулчлалын зах зээл хөрш орнууд болон Зүүн Азийн орнуудаас ихээхэн хамааралтай хэвээр байгааг харуулж байна.

Олон улсын аялал жуулчлалын өсөлтөөр Монгол Улс тэргүүлэх зах зээлүүдийн нэг болов

Монгол Улс аялал жуулчлалын өсөлтийн үзүүлэлтээр бүс нутгийн жуулчдын тоог төдийгүй олон улсын зах зээлийн хэмжүүрүүдээр анхаарал татахуйц амжилт үзүүлж байна.

НҮБ-ын Аялал жуулчлалын байгууллагаас 2026 оны есдүгээр сард танилцуулсан эхний хагас жилийн мэдээллийг салбарын яамны тайланд дурдсанаар, Монгол Улсад ирсэн олон улсын жуулчдын тоо өмнөх оны мөн үеэс 27 хувиар өсжээ. Энэ үзүүлэлтээр Монгол Улс дэлхийн хамгийн өндөр өсөлттэй 20 чиглэлийн долоодугаарт, Ази, Номхон далайн бүс нутагтаа тавдугаарт эрэмбэлэгдсэн байна.

Мөн аялал жуулчлалын зарцуулалтын өсөлтөөр Монгол Улс дэлхийд зургаадугаар, Ази, Номхон далайн бүс нутагт хоёрдугаарт жагссан бөгөөд зарцуулалт өмнөх оны мөн үеэс 19 хувиар нэмэгджээ. Энэ нь жуулчдын тоо өсөхийн зэрэгцээ аяллын үеэр зарцуулж буй мөнгөн дүн нэмэгдэж байгааг илтгэж байна.

Гэхдээ энэ өсөлтийг олон улсын нийт аялал жуулчлалын нөхцөл байдалтай харьцуулан харах шаардлагатай. НҮБ-ын Аялал жуулчлалын байгууллагын мэдээллээр 2026 оны эхний хагаст дэлхийн олон улсын жуулчдын тоо ердөө 0.4 хувиар өссөн байна. Олон улсын аяллын зардал, газрын тосны үнэ, геополитикийн тогтворгүй байдал зэрэг хүчин зүйл аялал жуулчлалын салбарт нөлөөлж буй энэ үед Монголын 27 хувийн өсөлт онцгой үзүүлэлт болж байна.

Аялал жуулчлал эдийн засгийн шинэ тулгуур болох боломжтой

Монгол Улс аялал жуулчлалыг уул уурхайн салбараас хамааралтай эдийн засгийг төрөлжүүлэх чухал чиглэл гэж үзэж байна. Соёл, спорт, аялал жуулчлал, залуучуудын яамны мэдээлснээр 2025 онд аялал жуулчлалын салбар 1.6 тэрбум ам.долларын орлого бүрдүүлжээ. Засгийн газар 2030 он гэхэд гадаадын жуулчдын тоог хоёр саяд хүргэж, аялал жуулчлалын экспортын орлогыг дөрвөн тэрбум ам.долларт хүргэх зорилт тавьсан байна.

Энэ зорилтыг биелүүлэхийн тулд жуулчдын тоог нэмэгдүүлэхээс гадна нэг жуулчны Монголд зарцуулах дундаж зардлыг өсгөх, аяллын хугацааг уртасгах, орон нутгийн иргэдэд эдийн засгийн өгөөж хүргэх нь чухал юм.

Тухайлбал, Тухайнбулаг, Хөвсгөл нуур, Хэнтийн түүхэн аяллын бүс, говийн байгалийн тогтоц, нүүдэлчин ахуй, соёлын өв зэрэг нь Монгол Улсыг олон улсын зах зээлд санал болгож болох өвөрмөц бүтээгдэхүүн юм. Гэвч эдгээр бүсэд хүрэх зам, нислэгийн хүртээмж, ариун цэврийн байгууламж, аяллын үйлчилгээний стандарт, улирлын хамаарал зэрэг асуудал шийдлээ хүлээсэн хэвээр байна.

Азийн хөгжлийн банкны 38 сая ам.долларын хөнгөлөлттэй зээлийн санхүүжилтээр хэрэгжиж буй тогтвортой аялал жуулчлалыг хөгжүүлэх төслийн хүрээнд Хөвсгөл аймгийн Хатгал, Ханх болон Хэнтий аймгийн Дадал сумдад аялал жуулчлалын дэд бүтцийг сайжруулах ажил хийгдэж байна. Төслийн хэрэгжилт 2026 оны тавдугаар сарын байдлаар 70 хувийг давсан гэж мэдээлжээ.

Өсөлтийг тогтвортой хөгжил болгон хувиргах шаардлагатай

Жуулчдын тоо нэмэгдэх нь аялал жуулчлалын салбарын амжилтыг хэмжих нэг үзүүлэлт боловч дангаараа тогтвортой хөгжлийг баталгаажуулахгүй. Байгалийн бүс нутгийн даац, хог хаягдлын менежмент, усны хэрэглээ, орон нутгийн иргэдийн оролцоо, үйлчилгээний чанар зэрэг асуудал цаашид улам чухал болно.

Монгол Улс нэг сая жуулчин хүлээн авах зорилтод ойртсон энэ үед дараагийн том сорилт нь хоёр сая жуулчин татах тоон зорилтоос илүүтэйгээр аялал жуулчлалын орлогыг орон нутгийн хөгжил, ажлын байр, жижиг бизнесийн өсөлттэй холбох явдал юм.

Хэрэв аялал жуулчлалын өсөлтийг дэд бүтэц, үйлчилгээний чанар, байгаль хамгаалалтай уялдуулж чадвал энэ салбар Монгол Улсын эдийн засгийн урт хугацааны төрөлжилтөд бодит хувь нэмэр оруулах боломжтой.