Ази, Номхон далайн эдийн засгийн хамтын ажиллагааны уулзалтаар хиймэл оюун ухаан, дижитал худалдаа гол сэдэв болно
Шэньжэнь хотод болох удирдагчдын уулзалтаар худалдааны саад, нийлүүлэлтийн сүлжээ, эрчим хүчний аюулгүй байдлыг мөн хэлэлцэхээр төлөвлөжээ.
ШЭНЬЖЭНЬ, БНХАУ — Ази, Номхон далайн эдийн засгийн хамтын ажиллагааны байгууллага (APEC)-ын 2026 оны удирдагчдын уулзалт арваннэгдүгээр сарын 19-нд БНХАУ-ын Шэньжэнь хотод болох гэж байна. Энэ удаагийн уулзалтаар хиймэл оюун ухаан, дижитал шилжилт, худалдааны саад тотгорыг бууруулах, нийлүүлэлтийн сүлжээний тогтвортой байдал болон эрчим хүчний аюулгүй байдлын асуудлыг онцгойлон хэлэлцэхээр төлөвлөжээ.
APEC-ийн нарийн бичгийн дарга нарын газраас арваннэгдүгээр сарын 3-нд гаргасан мэдээлэлд 21 гишүүн эдийн засаг хамтын ажиллагаагаа худалдаа, технологи, эрчим хүч, хүнсний системийн тогтвортой байдалд төвлөрүүлж байгааг онцолсон байна.
БНХАУ-ын 2026 оны даргалалтын хүрээнд "Хамтдаа хөгжин цэцэглэх Ази, Номхон далайн хамтын нийгэмлэгийг байгуулах" зорилгыг дэвшүүлж, нээлттэй байдал, инновац, хамтын ажиллагаа гэсэн гурван үндсэн чиглэлээр ажиллаж байна.
Хиймэл оюун ухаан бүс нутгийн эдийн засгийн өрсөлдөх чадварыг тодорхойлно
Энэ удаагийн уулзалтын гол сэдвүүдийн нэг нь хиймэл оюун ухаан байх төлөвтэй байна. APEC-ийн хүрээнд хиймэл оюун ухааныг үйлдвэрлэлийн бүтээмж нэмэгдүүлэх, үйлчилгээний чанар сайжруулах, худалдааны үйл явцыг хялбаршуулах, эрчим хүчний хэрэглээг оновчтой болгох зэрэг олон чиглэлээр ашиглах асуудлыг хэлэлцжээ.
Гэхдээ технологийн хэрэглээг нэмэгдүүлэхийн зэрэгцээ мэдээллийн нууцлал, өгөгдлийн аюулгүй байдал, итгэлцэл, техникийн стандарт, ажиллах хүчний ур чадвар зэрэг асуудлыг хэрхэн зохицуулах нь чухал болж байна.
APEC-ийн бодлогын дэмжлэгийн нэгжийн захирал Карлос Курияма бүс нутгийн эдийн засаг 2026 онд 3.4 хувиар өсөх төлөвтэй байгааг дурдсан байна. Мөн инфляцын түвшин өмнөх оны 2.4 хувиас 3.2 хувь болж нэмэгдэхээр байгааг онцолжээ. Энэ нь технологийн хөрөнгө оруулалт, худалдааны өсөлттэй зэрэгцэн эрчим хүч болон тээврийн зардал зэрэг гадаад хүчин зүйлс эдийн засагт дарамт үзүүлж байгааг харуулж байна.
Цаасан баримтаас цахим худалдаанд шилжих нь
APEC-ийн анхаарал татаж буй өөр нэг чиглэл бол хил дамнасан худалдааны баримт бичгийг цахимжуулах асуудал юм.
Олон улсын худалдаанд бараа тээвэрлэх, гаалиар нэвтрүүлэх, төлбөр тооцоо хийх, гарал үүслийг баталгаажуулах зэрэг үйл явцад олон төрлийн бичиг баримт шаардлагатай хэвээр байна. APEC-ийн мэдээллээр дэлхийн худалдаанд жил бүр ойролцоогоор дөрвөн тэрбум цаасан баримт бичиг эргэлддэг бөгөөд тэдгээрийн нэг хүрэхгүй хувь нь бүрэн цахим хэлбэрт шилжсэн байна.
Цахим баримт бичгийг улс хооронд харилцан хүлээн зөвшөөрөх, мэдээллийн системүүдийг уялдуулах нь худалдааны зардал, цаг хугацааг бууруулах боломжтой. APEC-ийн арваннэгдүгээр сарын 3-ны мэдээлэлд худалдааны баримт бичгийг цахимжуулах нь гүйлгээний зардлыг 5.8 хувиар бууруулах боломжтой гэсэн судалгааг дурджээ.
Энэ нь хил дамнасан худалдааны үйл ажиллагааг хялбаршуулах, жижиг дунд бизнесүүдийн зах зээлд нэвтрэх боломжийг нэмэгдүүлэх, нийлүүлэлтийн сүлжээний үр ашгийг сайжруулах ач холбогдолтой.
Монгол Улсад ямар боломж, сорилт бий вэ?
Монгол Улс APEC-ийн гишүүн эдийн засагт багтдаггүй. Тус байгууллага одоогоор 21 гишүүнтэй бөгөөд Монгол Улс тэдгээрийн жагсаалтад байхгүй байна. Иймээс Монгол Улсыг APEC-ийн удирдагчдын уулзалтад гишүүн орны хувиар оролцоно гэж ойлгож болохгүй. Гэхдээ бүс нутгийн худалдаа, технологийн чиг хандлага Монголын эдийн засагт шууд болон шууд бусаар нөлөөлөх боломжтой.
Тухайлбал, Монгол Улс уул уурхайн бүтээгдэхүүнээ гадаад зах зээлд нийлүүлэхдээ хил, гааль, тээвэр ложистикийн үйл ажиллагааг цахимжуулах шаардлагатай. Үүнээс гадна хөдөө аж ахуй, мал аж ахуй, аялал жуулчлал, санхүүгийн үйлчилгээ зэрэг салбарт хиймэл оюун ухаан болон өгөгдөлд суурилсан технологийг нэвтрүүлэх боломж бий.
Гэхдээ энэ шилжилтэд дижитал дэд бүтэц, мэргэжилтэй хүний нөөц, мэдээллийн аюулгүй байдал, хууль эрх зүйн зохицуулалт чухал үүрэгтэй. Технологийг нэвтрүүлэхээс гадна түүнийг үр ашигтай, хариуцлагатай ашиглах чадварыг хөгжүүлэх шаардлагатай юм.
Бүс нутгийн технологийн шинэ өрсөлдөөн
APEC-ийн 2026 оны уулзалт нь хиймэл оюун ухааны хөгжлийг зөвхөн технологийн салбарын асуудал бус, худалдаа, үйлдвэрлэл, хөдөлмөрийн зах зээл, эрчим хүчний бодлоготой салшгүй холбоотой асуудал болгон авч үзэж байгаагаараа онцлог юм.
Монгол Улсын хувьд энэ уулзалтын үр дүнг ажиглах нь бүс нутгийн эдийн засгийн өөрчлөлтөд бэлтгэх, дижитал худалдааны стандартыг судлах, технологийн хамтын ажиллагааны шинэ боломжуудыг тодорхойлоход ач холбогдолтой.