Монголын аялал жуулчлалын өсөлт дэлхийд онцгойрч, нэг сая жуулчин хүлээн авах зорилтод ойртлоо

УЛААНБААТАР, МОНГОЛ УЛС — Монгол Улс 2026 оны эхний арван сарын байдлаар 925 мянга гаруй гадаадын жуулчин хүлээн авч, жилийн хугацаанд нэг сая жуулчин татах зорилтынхоо 92 гаруй хувийг биелүүлжээ. Үүнээс гадна НҮБ-ын Аялал жуулчлалын байгууллагын мэдээллээр Монгол Улс энэ оны эхний хагаст жуулчдын урсгал болон аяллын зарцуулалтын өсөлтөөр олон улсын өндөр өсөлттэй зах зээлүүдийн нэгээр нэрлэгдсэн байна.

Соёл, спорт, аялал жуулчлал, залуучуудын яамны 2026 оны арваннэгдүгээр сарын 3-ны мэдээллээр Монгол Улсад энэ оны эхний арван сарын хугацаанд нийт 925,857 жуулчин хүрэлцэн иржээ. Энэ нь Засгийн газраас тавьсан нэг сая жуулчин хүлээн авах жилийн зорилтын 92.6 хувьтай тэнцэж байна.

Жуулчдын голлох эх үүсвэр улсуудаар ОХУ 309,471, БНХАУ 224,345, БНСУ 137,752 жуулчнаар тэргүүлсэн бол Япон Улсаас 41,749, АНУ-аас 19,793 жуулчин ирсэн байна. Эдгээр үзүүлэлт нь Монголын аялал жуулчлалын зах зээл хөрш орнууд болон Зүүн Азийн орнуудаас ихээхэн хамааралтай хэвээр байгааг харуулж байна.

Олон улсын аялал жуулчлалын өсөлтөөр Монгол Улс тэргүүлэх зах зээлүүдийн нэг болов

Монгол Улсын аялал жуулчлалын өсөлтийг зөвхөн дотоодын жуулчдын тоогоор бус олон улсын зах зээлийн үзүүлэлтээр хэмжих боломжтой болжээ.

НҮБ-ын Аялал жуулчлалын байгууллагаас 2026 оны есдүгээр сард танилцуулсан эхний хагас жилийн мэдээллийг Монголын салбарын яамны тайланд дурдсанаар, Монгол Улсад ирсэн олон улсын жуулчдын тоо өмнөх оны мөн үеэс 27 хувиар өссөн байна. Энэ үзүүлэлтээр Монгол Улс дэлхийн хамгийн өндөр өсөлттэй 20 чиглэлийн долоодугаарт, Ази, Номхон далайн бүс нутагтаа тавдугаарт эрэмбэлэгджээ.

Мөн аялал жуулчлалын зарцуулалтын өсөлтөөр Монгол Улс дэлхийд зургаадугаар, Ази, Номхон далайн бүс нутагт хоёрдугаарт жагссан бөгөөд зарцуулалт өмнөх оны мөн үеэс 19 хувиар нэмэгдсэн гэж тус яам мэдээлсэн байна. Энэ нь жуулчдын тоо нэмэгдэхийн зэрэгцээ аяллын үеэр зарцуулж буй мөнгөн дүн өсөх хандлага байгааг илтгэж байна.

Гэхдээ энэ өсөлтийг олон улсын нийт аялал жуулчлалын нөхцөл байдалтай харьцуулан харах нь зүйтэй. НҮБ-ын Аялал жуулчлалын байгууллагын мэдээллээр 2026 оны эхний хагаст дэлхийн олон улсын жуулчдын тоо ердөө 0.4 хувиар өссөн байна. Олон улсын аяллын зардал, газрын тосны үнэ, геополитикийн тогтворгүй байдал зэрэг хүчин зүйл аялал жуулчлалын салбарт нөлөөлж байгаа энэ үед Монголын 27 хувийн өсөлт онцгой үзүүлэлт болж байна.

Аялал жуулчлал эдийн засгийн шинэ тулгуур болох боломж

Монгол Улс аялал жуулчлалыг уул уурхайн салбараас хамааралтай эдийн засгийг төрөлжүүлэх чухал чиглэл гэж үзэж байна. Соёл, спорт, аялал жуулчлал, залуучуудын яамны мэдээлснээр 2025 онд аялал жуулчлалын салбар 1.6 тэрбум ам.долларын орлого бүрдүүлжээ. Засгийн газар 2030 он гэхэд гадаад жуулчдын тоог хоёр саяд, аялал жуулчлалын экспортын орлогыг дөрвөн тэрбум ам.долларт хүргэх зорилт тавьсан байна.

Энэ зорилтыг биелүүлэхэд жуулчдын тоог нэмэгдүүлэхээс гадна нэг жуулчны Монголд зарцуулах дундаж зардлыг өсгөх, аяллын хугацааг уртасгах, орон нутгийн иргэдэд эдийн засгийн өгөөж хүртээх нь чухал юм.

Тухайлбал, Хөвсгөл нуур, Хэнтийн түүхэн аяллын бүс, говийн байгалийн тогтоц, нүүдэлчин ахуй, соёлын өв зэрэг нь Монгол Улсын олон улсын зах зээлд санал болгож болох өвөрмөц бүтээгдэхүүн юм. Гэвч эдгээр бүсэд хүрэх зам, нислэгийн хүртээмж, ариун цэврийн байгууламж, аяллын үйлчилгээний стандарт, улирлын хамаарал зэрэг асуудал шийдвэрлэх шаардлагатай хэвээр байна.

Азийн хөгжлийн банкны 38 сая ам.долларын хөнгөлөлттэй зээлийн санхүүжилтээр хэрэгжиж буй тогтвортой аялал жуулчлалыг хөгжүүлэх төслийн хүрээнд Хөвсгөл аймгийн Хатгал, Ханх болон Хэнтий аймгийн Дадал сумдад аялал жуулчлалын дэд бүтцийг сайжруулах ажил хийгдэж байна. Төслийн хэрэгжилт 2026 оны тавдугаар сарын байдлаар 70 хувийг давсан гэж мэдээлжээ.

Өсөлтийг тогтвортой хөгжил болгон хувиргах шаардлагатай

Жуулчдын тоо нэмэгдэх нь аялал жуулчлалын салбарын амжилтыг хэмжих нэг үзүүлэлт боловч дангаараа тогтвортой хөгжлийг батлахгүй. Байгалийн бүс нутгийн даац, хог хаягдлын менежмент, усны хэрэглээ, орон нутгийн иргэдийн оролцоо, үйлчилгээний чанар зэрэг асуудал цаашид улам чухал болно.

Монгол Улс нэг сая жуулчин хүлээн авах зорилтод ойртсон энэ үед дараагийн том сорилт нь хоёр сая жуулчин татах тоон зорилтоос илүүтэйгээр аялал жуулчлалын орлогыг орон нутгийн хөгжил, ажлын байр, жижиг бизнесийн өсөлттэй холбох явдал юм.

Хэрэв аялал жуулчлалын өсөлтийг дэд бүтэц, үйлчилгээний чанар, байгаль хамгаалалтай уялдуулж чадвал энэ салбар Монгол Улсын эдийн засгийн урт хугацааны төрөлжилтөд бодит хувь нэмэр оруулах боломжтой.