S&P Монгол Улсын зээлжих зэрэглэлийг ”BB−”, төлөвийг ”Тогтвортой” хэвээр хадгаллаа
Уул уурхайн экспорт, зэсийн үйлдвэрлэлийн өсөлт эдийн засгийг дэмжиж байгаа ч түүхий эдийн үнэ, төсвийн сахилга бат, инфляц эрсдэл хэвээр байна.
УЛААНБААТАР — Олон улсын зээлжих зэрэглэл тогтоогч S&P Global Ratings агентлаг Монгол Улсын урт хугацааны зээлжих зэрэглэлийг "BB−", төлөвийг "Тогтвортой" хэвээр хадгаллаа. Аравдугаар сарын 8-нд зарласан энэхүү үнэлгээнд уул уурхайн экспортын өсөлт, зэсийн үйлдвэрлэлийн нэмэгдэл болон төсвийн сахилга батыг гол хүчин зүйлсээр авч үзжээ.
Тус агентлаг Монгол Улсын богино хугацааны зээлжих зэрэглэлийг мөн "B" түвшинд хэвээр үлдээсэн байна. Тогтвортой төлөв нь ирэх 12 сарын хугацаанд эдийн засгийн өсөлт харьцангуй өндөр түвшинд үргэлжилж, Засгийн газрын цэвэр өрийн нэмэгдлийг хяналтад байлгана гэсэн хүлээлтийг илэрхийлж байна.
Уул уурхайн экспорт эдийн засгийн өсөлтийг дэмжинэ
S&P-ийн үнэлгээгээр Монголын эдийн засгийн өсөлтийг ойрын жилүүдэд уул уурхайн салбар голлон дэмжих төлөвтэй байна. Оюу толгой төслийн хоёрдугаар шатны зэсийн үйлдвэрлэл нэмэгдэж, БНХАУ руу чиглэсэн нүүрсний экспорт тогтвортой үргэлжлэх нь өсөлтийн гол хөдөлгөгч хүчин зүйлсийн нэг юм.
Тус агентлагийн мэдээлснээр Монгол Улсын уул уурхай, олборлолтын салбарын үйлдвэрлэл 2026 оны эхний хагаст өмнөх оны мөн үеэс 31.5 хувиар өссөн байна. Үүний үр дүнд бодит дотоодын нийт бүтээгдэхүүн (ДНБ) мөн хугацаанд 7.7 хувиар өсжээ.
Гэсэн хэдий ч ашигт малтмалын экспортоос өндөр хамааралтай байгаа нь Монголын эдийн засгийг түүхий эдийн үнийн хэлбэлзэл болон хил дамнасан худалдааны сааталд өртөмтгий хэвээр байлгаж байна. БНХАУ нь Монголын экспортын гол зах зээл учраас боомтын нэвтрүүлэх хүчин чадал, тээвэр логистикийн үр ашиг эдийн засгийн гүйцэтгэлд чухал нөлөөтэй.
Төсвийн нөхцөл байдал ба гадаад эрсдэл
Монгол Улсын зээлжих зэрэглэлийг хэвээр хадгалахад улсын өрийн нөхцөл байдал болон төсвийн сахилга батыг сайжруулах хүчин чармайлт мөн нөлөөлжээ. S&P-ийн төсөөллөөр Засгийн газрын цэвэр өр ДНБ-тэй харьцуулахад дунд хугацаанд харьцангуй бага түвшинд хадгалагдах нь санхүүжилтийн эрсдэлийг хязгаарлахад дэмжлэг үзүүлнэ.
Гэхдээ "Тогтвортой" төлөв нь ирээдүйн гүйцэтгэлийн баталгаа биш юм. Эдийн засгийн өсөлт мэдэгдэхүйц саарах, төсвийн сахилга бат суларч, алдагдал удаан хугацаанд нэмэгдэх, Засгийн газрын цэвэр өр ДНБ-ий 30 хувиас давах нөхцөлд зээлжих зэрэглэлд буурах дарамт үүсэж болзошгүйг агентлаг анхааруулжээ.
Харин уул уурхайн өсөлт үргэлжилж, гадаад өр төлбөрийн нөхцөл болон төсвийн үзүүлэлтүүд сайжирч, бодлого тодорхойлох үйл явц илүү тогтвортой болбол Монгол Улсын зээлжих зэрэглэлд эерэг нөлөө үзүүлэх боломжтой.
Эрчим хүчний аюулгүй байдал болон инфляц нь анхаарах шаардлагатай бусад эрсдэл хэвээр байна. Монгол Улс газрын тосны боловсруулсан бүтээгдэхүүний хувьд ОХУ-аас ихээхэн хамааралтай тул Оросын боловсруулах үйлдвэрүүд болон бүс нутгийн тээвэр логистикт үүсэх саатал шатахууны нийлүүлэлтэд нөлөөлөх эрсдэлтэй. S&P-ийн мэдээллээр 2026 оны наймдугаар сард хэрэглээний үнийн индекс өмнөх оны мөн үеэс 12.5 хувиар өссөн бөгөөд Монголбанк бодлогын хүүгээ 12.5 хувьд хүргэн нэмэгдүүлжээ.
Олон улсын үнэлгээнүүд хөрөнгө оруулагчдад өөр өөр өнцөг өгч байна
Монгол Улсын бусад томоохон зээлжих зэрэглэл тогтоогч агентлагуудын үнэлгээ ч сүүлийн шинэчлэлтүүдээр хэвээр хадгалагдсан байна. Fitch Ratings наймдугаар сарын 19-нд Монгол Улсын зээлжих зэрэглэлийг "B+", төлөвийг "Тогтвортой" гэж хэвээр үлдээсэн бол Moody's Investors Service аравдугаар сарын 5-нд "B1", төлөвийг "Тогтвортой" гэж баталгаажуулжээ.
Эдгээр агентлаг өөр өөр аргачлал ашигладаг тул үнэлгээнүүдийг шууд адилтган үзэх боломжгүй. Гэхдээ хамтад нь авч үзвэл Монгол Улсын өр төлбөрөө барагдуулах чадамж, эдийн засгийн төлөвтэй холбоотой эрсдэлийн талаар олон улсын хөрөнгө оруулагч, зээлдүүлэгчдэд мэдээлэл өгдөг.
Монгол Улсын хувьд цаашид зээлжих чадвараа хадгалахад экспортын өсөлтийг үргэлжлүүлэхийн зэрэгцээ инфляцыг хянах, эдийн засгаа төрөлжүүлэх, төсвийн сахилга батыг хамгаалах нь чухал хэвээр байна. Уул уурхайн үйлдвэрлэлийн өсөлтийг илүү тогтвортой төсөв болон эдийн засгийн өргөн хүрээний хөгжил болгон хувиргах нь гол сорилт юм.