Улаанбаатарын гэр хорооллын 10 мянга гаруй өрхийг цэвэр халаалтад шилжүүлэх санаачилга дэвшүүлжээ

УЛААНБААТАР — Улаанбаатар хотын гэр хорооллын агаарын бохирдлыг бууруулах, айл өрхүүдийн халаалтын хэрэгцээг илүү цэвэр эх үүсвэрээр хангах зорилгоор 10 мянга гаруй өрхөд цэвэр халаалтын шийдэл нэвтрүүлэх санхүүжилтийн санаачилгыг боловсруулж байна. НҮБ-ын Хөгжлийн хөтөлбөр (НҮБХХ), Монгол Улсын Засгийн газар болон нийслэлийн хамтын ажиллагааны хүрээнд дэвшүүлсэн энэхүү санаачилга нь нарны эрчим хүч болон бусад цэвэр технологид суурилсан халаалтын шийдлийг өргөжүүлэхэд чиглэжээ.

2026 оны наймдугаар сарын 24-нд Улаанбаатар хотод болсон бодлогын хэлэлцүүлгээр "Нарны илч" (Solar Facility) санаачилгыг танилцуулсан байна. Уг санаачилга нь төрийн санхүүжилт, хувийн хэвшлийн хөрөнгө оруулалт болон олон улсын уур амьсгалын санхүүжилтийг нэгтгэсэн холимог санхүүжилтийн механизмаар гэр хорооллын 10 мянга гаруй өрхөд цэвэр халаалтын шийдэл хүргэх зорилготой юм.

НҮБХХ-ийн мэдээлснээр, Улаанбаатар хотын өвлийн улирлын агаарын бохирдлын 60 гаруй хувь нь гэр хорооллын айл өрхүүдийн нүүрсний хэрэглээнээс үүдэлтэй байна. Иймээс өрхийн халаалтыг цэвэр эх үүсвэрт шилжүүлэх нь агаарын чанарыг сайжруулахын зэрэгцээ эрчим хүчний хүртээмж, иргэдийн эрүүл мэнд, хотын тогтвортой хөгжлийг дэмжих ач холбогдолтой гэж үзэж байна.

Санаачилга нь Монголд өмнө нь туршиж үзсэн нарны цахилгаан үүсгүүр, батарей хуримтлуур болон дулаан хадгалах төхөөрөмж бүхий цахилгаан халаалтын системийн туршлагад тулгуурлажээ. НҮБХХ-ийн төслийн мэдээлэлд дурдсанаар, уг шийдлийг эхний ээлжид Улаанбаатар хотын Чингэлтэй дүүргийн гэр хороололд үе шаттай турших, цаашид өрхийн тоог нэмэгдүүлэх санхүүжилтийн загварыг хөгжүүлэхээр төлөвлөсөн байна.

Цэвэр халаалтын шийдлийг өргөн хүрээнд нэвтрүүлэхэд зөвхөн тоног төхөөрөмж нийлүүлэхээс гадна өрхийн худалдан авах чадвар, анхны хөрөнгө оруулалтын зардал, цахилгаан хангамжийн найдвартай байдал, засвар үйлчилгээ болон урт хугацааны санхүүжилтийн асуудлыг шийдвэрлэх шаардлагатай. Тиймээс төр, хувийн хэвшил, олон улсын байгууллагуудын хамтын ажиллагаа уг санаачилгын хэрэгжилтэд чухал үүрэгтэй юм.

Одоогоор 10 мянга гаруй өрхийг хамруулах зорилт нь санхүүжилт болон хэрэгжилтийн загварыг бүрдүүлэхээр дэвшүүлсэн санаачилга бөгөөд бүх өрхөд систем суурилуулсан гэсэн үг биш юм. Төслийн бодит үр дүн нь санхүүжилтийн эх үүсвэр, хэрэгжүүлэх үе шат, хамрагдах өрхийн шалгуур тодорхой болсноор хэмжигдэх боломжтой.

Монгол Улсын хувьд гэр хорооллын халаалтыг цэвэр эх үүсвэрт шилжүүлэх нь агаарын бохирдлыг бууруулах төдийгүй сэргээгдэх эрчим хүчний хэрэглээг нэмэгдүүлэх, эрчим хүчний шинэ шийдэлд хөрөнгө оруулалт татах боломж юм. Энэхүү санаачилга амжилттай хэрэгжвэл Улаанбаатарын өвлийн агаарын чанарыг сайжруулах урт хугацааны бодлогын нэг хэсэг болж чадна.