Монгол Улс анхны үндэсний геопаркаа байгуулж, геологийн өвд суурилсан аялал жуулчлалын шинэ боломж нээв
Өмнөговь, Дорноговийн дөрвөн сумыг хамарсан геопаркийг ЮНЕСКО-гийн Дэлхийн геопаркийн сүлжээнд нэр дэвшүүлэх бэлтгэл эхэлжээ
Монгол Улс анхны үндэсний геопаркаа байгуулж, геологийн өвд суурилсан аялал жуулчлалын шинэ боломж нээв
УЛААНБААТАР / 2026 оны 11 дүгээр сарын 3. Монгол Улс геологи, палеонтологи, байгаль, нүүдлийн соёлын өвийг нэгтгэн хамгаалах зорилгоор "Ханбогд–Шар цав" нэртэй анхны үндэсний геопаркаа байгуулж, уг бүсийг цаашид ЮНЕСКО-гийн Дэлхийн геопаркийн сүлжээнд нэр дэвшүүлэх бэлтгэл ажлыг эхлүүлээд байна.
Геопаркийн албан ёсны нээлт 2026 оны долдугаар сарын 1-нд Өмнөговь аймгийн Ханбогд суманд болж, төрийн байгууллага, орон нутгийн иргэд, эрдэм шинжилгээний байгууллага, олон улсын байгууллага болон хувийн хэвшлийн 200 гаруй төлөөлөгч оролцжээ.
ЮНЕСКО-гийн мэдээлснээр, Ханбогд–Шар цав геопарк нь Өмнөговь аймгийн Ханбогд, Манлай болон Дорноговь аймгийн Хатанбулаг, Мандах сумдын нутаг дэвсгэрийг хамардаг бөгөөд олон улсын шинжлэх ухааны ач холбогдолтой геологийн болон палеонтологийн өвийг агуулдаг.
Энэхүү бүс нутгийн хамгийн онцгой шинж чанарын нэг нь үлэг гүрвэлийн ул мөр, чулуужсан ой, эртний амьтан, ургамлын олдворууд юм. Хонконгийн ЮНЕСКО-гийн Дэлхийн геопаркийн байгууллагын мэдээлэлд дурдсанаар, Шар цав орчимд Цэрдийн галавын сүүл үеийн таваас зургаан төрлийн үлэг гүрвэлийн 13,600 гаруй мөр бүртгэгдсэн байна. Мөн 156–140 сая жилийн өмнөх үеийн чулуужсан араукарийн ой, эртний хөхтөн амьтан, загас, яст мэлхий, гүрвэлийн олдворууд тус бүсэд бий.
Геопаркийн бас нэгэн чухал хэсэг нь Ханбогдын массив юм. Ойролцоогоор 290 сая жилийн өмнө үүссэн энэхүү шүлтлэг боржин чулуун тогтоц нь дэлхийн томоохон геологийн өвүүдийн нэг бөгөөд монголит, армстронгит зэрэг эрдсийн анх тодорхойлогдсон нутаг гэдгээрээ шинжлэх ухааны онцгой ач холбогдолтой.
Геопарк байгуулах санаачилгыг 2024 оноос эхлэн ЮНЕСКО-гийн Зүүн Азийн бүсийн төлөөлөгчийн газар дэмжин ажиллажээ. "Монгол Улсад соёлын болон геологийн өвд суурилсан тогтвортой аялал жуулчлалыг хөгжүүлэх нь" төслийг Rio Tinto Mongolia компанийн нийт 1.5 сая ам.долларын санхүүжилтээр гурван жилийн хугацаанд хэрэгжүүлж байна.
Төслийн хүрээнд геологийн болон соёлын өвийн судалгаа, баримтжуулалт хийх, олон улсын ач холбогдолтой геологийн дурсгалт газруудыг үнэлэх, орон нутгийн иргэд болон мэргэжилтнүүдийн чадавхыг нэмэгдүүлэх, геопаркийн удирдлагын баг байгуулах, жуулчдад зориулсан мэдээллийн самбар, таних тэмдэг, мэдээллийн төвүүдийг хөгжүүлэх ажлууд хийгджээ.
2026 оны есдүгээр сард Монголын төлөөлөгчид Малайзын Лангкави хотод болсон Ази, Номхон далайн геопаркуудын сүлжээний есдүгээр симпозиумд оролцож, Ханбогд–Шар цав геопаркийн олон улсын танилцуулгыг хийсэн байна. Энэ нь уг геопаркийг бүс нутгийн геотуризмын сүлжээнд холбох, бусад орны туршлагаас суралцах боломжийг нэмэгдүүлжээ.
Геопаркийн ач холбогдол нь зөвхөн байгалийн ховор тогтоц, чулуужсан олдворыг хамгаалахаар хязгаарлагдахгүй. Орон нутгийн иргэдийн оролцоонд тулгуурласан аялал жуулчлал, хөтөч үйлчилгээ, жижиг бизнес, орон нутгийн бүтээгдэхүүн, соёлын өвийн танин мэдэхүйн үйл ажиллагааг хөгжүүлэх боломжийг мөн бий болгож байна.
Гэхдээ үндэсний геопарк байгуулсан нь ЮНЕСКО-гийн Дэлхийн геопаркийн статусыг аль хэдийн авсан гэсэн үг биш юм. Олон улсын статуст хүрэхийн тулд геологийн өвийн хамгаалал, шинжлэх ухааны судалгаа, боловсрол, тогтвортой аялал жуулчлал, орон нутгийн иргэдийн оролцоог хангасан удирдлагын тогтолцоог бүрдүүлэх шаардлагатай.
Монголын хувьд Ханбогд–Шар цав геопарк нь уул уурхайн үйлдвэрлэл давамгайлсан Өмнөговийн бүсэд шинжлэх ухаан, байгаль хамгаалал, соёлын өв, аялал жуулчлалыг холбосон эдийн засгийн шинэ чиглэлийг хөгжүүлэх боломжтойгоороо онцлог юм.