Ноос, ноолууран бүтээгдэхүүний экспорт 244 сая ам.долларт хүрч, 73 хувиар өсөв

УЛААНБААТАР — Монгол Улсын ноос, ноолууран бүтээгдэхүүний экспорт 2026 оны эхний есөн сарын байдлаар 244 сая ам.долларт хүрч, өмнөх оны мөн үеэс 73 хувиар өсжээ. Уул уурхайн бус экспортын голлох бүтээгдэхүүний нэг болох ноос, ноолуурын экспортын энэхүү өсөлт нь Монголын хөдөө аж ахуйн гаралтай түүхий эдийг нэмүү өртөг шингэсэн бүтээгдэхүүн болгон гадаад зах зээлд нийлүүлэх боломжийг дахин харуулж байна.

МҮОНРТ-ийн мэдээлснээр, Монгол Улсын уул уурхайн бус экспортын орлого 2026 оны эхний есөн сард 776 сая ам.долларт хүрч, өмнөх оны мөн үеэс өссөн байна. Үүнээс ноос, ноолууран бүтээгдэхүүний экспорт 244 сая ам.долларт хүрсэн бол арьс ширний бүтээгдэхүүний экспорт 2.3 сая ам.доллар болж, өмнөх оны мөн үеэс 109 хувиар нэмэгджээ. Харин мах, махан бүтээгдэхүүний экспорт 84 сая ам.долларт хүрсэн ч өмнөх оны мөн үеэс 11 хувиар буурсан байна.

Мөн Гаалийн ерөнхий газрын мэдээллээр Монгол Улс 2026 оны эхний есөн сард нийт 16.1 тэрбум ам.долларын бараа, түүхий эд экспортолсон нь өмнөх оны мөн үеэс 51.3 хувиар өссөн үзүүлэлт юм. Экспортын өсөлтөд уул уурхайн бүтээгдэхүүний нийлүүлэлт голлон нөлөөлсөн ч уул уурхайн бус бүтээгдэхүүний орлого нэмэгдэж байгаа нь экспортын бүтцийг төрөлжүүлэх боломж байгааг харуулж байна.

Монгол Улс дэлхийн зах зээлд түүхий ноолуур нийлүүлэгч томоохон орнуудын нэг бөгөөд ноолуурын салбар нь малчдын орлого, хөдөө орон нутгийн ажлын байр, боловсруулах үйлдвэрлэлтэй нягт холбоотой. Түүхий эдийг дотооддоо угаах, самнах, ээрэх, нэхэх болон бэлэн бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэх шатанд боловсруулснаар экспортын нэгж бүтээгдэхүүнээс олох орлогыг нэмэгдүүлэх боломжтой.

Гэсэн хэдий ч экспортын үнийн дүнгийн өсөлт нь дан ганц үйлдвэрлэлийн хэмжээ нэмэгдсэнийг илэрхийлэхгүй. Олон улсын зах зээл дэх үнэ, валютын ханш, бүтээгдэхүүний ангилал болон экспортын бүтэц зэрэг хүчин зүйлс мөн нөлөөлдөг. Иймээс ноос, ноолуурын салбарын урт хугацааны өрсөлдөх чадварыг нэмэгдүүлэхэд чанарын стандарт, тогтвортой түүхий эдийн нийлүүлэлт, боловсруулах үйлдвэрийн технологи, олон улсын зах зээлд хүрэх сувгийг сайжруулах шаардлагатай.

Монголын ноолуурын салбарын экспортын өсөлт нь уул уурхайн бус салбарын орлогыг нэмэгдүүлэх, хөдөө аж ахуйн бүтээгдэхүүний үнэ цэнийг өсгөх, үндэсний үйлдвэрлэлийг дэмжих боломжийг илтгэж байна.