Монгол Улс хүнд даацын цахилгаан автомашины тээвэрт шилжих шинэ дэд бүтцээ Замын-Үүдээс эхлүүллээ

Монгол Улс хүнд даацын ачаа тээврийн салбарт цахилгаан автомашин нэвтрүүлэх зорилгоор Дорноговь аймгийн Замын-Үүд суманд анхны цэнэглэх дэд бүтцийн ажлаа эхлүүллээ. Сэргээгдэх эрчим хүчээр ажиллах "ногоон өртөө" байгуулах энэхүү санаачилга нь дизель түлшний импортын хамаарлыг бууруулахын зэрэгцээ Монголын тээвэр, логистикийн салбарт шинэ технологи нэвтрүүлэхэд чиглэж байна.

Монгол Улсын Засгийн газрын 2026 оны арваннэгдүгээр сарын 7-ны мэдээлснээр, "Монложистикс групп", "Эм Эм Эс Инженеринг" ХХК болон CU компани хамтран Замын-Үүдийн "Гэгээн" нарны цахилгаан станцад түшиглэсэн хүнд даацын автомашин цэнэглэх төслийн эхлэлийг тавьжээ. "Монложистикс групп" энэ оны наймдугаар сард Улаанбаатар–Замын-Үүд–Улаанбаатар чиглэлд ойролцоогоор 1,400 километр замыг бүрэн цахилгаан хүнд даацын автомашинаар туршин туулсан байна. Одоо уг туршилтыг тогтмол тээврийн үйлчилгээнд шилжүүлэхэд шаардлагатай дэд бүтцийг бүрдүүлэхээр ажиллаж байна.

Долоон ногоон өртөө, 200 цахилгаан ачааны автомашины зорилт

Төслийн хүрээнд Замын-Үүд–Улаанбаатар чиглэлийн дагуу нийт долоон ногоон өртөө байгуулахаар төлөвлөжээ. Эдгээр өртөө нь нарны цахилгаан станц, эрчим хүч хуримтлуулах батарей, хурдан цэнэглэгчээс гадна жолооч, зорчигчдын амрах болон үйлчилгээ авах орчныг бүрдүүлэх юм.

Хувийн хэвшлийн компаниуд 2027–2030 онд хэрэгжүүлэхээр төлөвлөсөн уг хөтөлбөрийн хүрээнд 200 хүнд даацын цахилгаан автомашин тээвэрт нэвтрүүлэх зорилт тавьсан байна. Засгийн газрын мэдээлэлд дурдсанаар, Монгол Улсын хүнд даацын ачаа тээврийн салбар жилд ойролцоогоор 74 сая литр дизель түлш хэрэглэдэг. Төлөвлөсөн 200 цахилгаан автомашин бүрэн нэвтэрвэл жилд 6.4 сая ам.долларын түлшний зардал хэмнэх боломжтой гэж тооцжээ. Мөн импортын тээврийн үнэ 40 хүртэл хувиар буурах боломжтой гэсэн урьдчилсан тооцоо танилцуулсан байна.

Импортын түлшнээс хамаарах эрсдэлийг бууруулах боломж

Монгол Улс жилд ойролцоогоор хоёр тэрбум ам.долларын дизель түлш импортолдог бөгөөд үүний 600 сая орчим ам.долларыг зөвхөн ачаа тээврийн салбарын дизель түлшний хэрэглээнд зарцуулдаг гэж Засгийн газрын мэдээлэлд дурджээ. Ийм нөхцөлд тээврийн салбарыг цахилгаанжуулах нь зөвхөн байгаль орчны бодлого бус, валютын урсгал, түлшний нийлүүлэлтийн тогтвортой байдал, тээврийн зардалтай холбоотой эдийн засгийн асуудал болж байна.

Ногоон өртөөнүүдэд хуримтлуулсан сэргээгдэх эрчим хүчийг оргил ачааллын үед ашиглах нь эрчим хүчний системийн тогтвортой байдалд ч нэмэр болох боломжтой. Төслийн хүрээнд орон нутагт түр болон байнгын 100 гаруй ажлын байр бий болгохоор төлөвлөсөн байна. Мөн Засгийн газрын мэдээллээр, 2026 оны зургадугаар сард Булган аймгийн Хутаг-Өндөр суманд анхны ногоон өртөө байгуулагдсанаас хойш Улаанбаатар хот болон 10 аймагт нийт 130 түргэн цэнэглэгч ашиглалтад оржээ.

Гэхдээ долоон өртөө, 200 автомашины зорилт нь одоогоор хэрэгжүүлэхээр төлөвлөсөн үе шатны үзүүлэлт юм. Тээврийн үйлчилгээний бодит үр дүнг цэнэглэх дэд бүтцийн бүрэн ашиглалт, цахилгаан автомашины парк, ашиглалтын зардал болон тээврийн найдвартай байдлаар цаашид хэмжих шаардлагатай.

Монголын хувьд энэ төсөл нь уул уурхай, хил дамнасан худалдаа, логистикийн салбарт ногоон технологи нэвтрүүлэх шинэ туршилт болохын зэрэгцээ бүс нутгийн цахилгаан тээврийн коридор хөгжүүлэх эхлэл болж магадгүй юм.